บทความนี้ FlowAccount สรุปให้ครบว่าลาบวชตามกฎหมายได้กี่วัน สิทธิในการลาบวชชองข้าราชการกับเอกชนต่างกันอย่างไร ถ้าบริษัทไม่มีนโยบายลาบวชจะใช้สิทธิลาแบบไหนได้บ้าง และ HR ควรกำหนดนโยบายอย่างไรให้เป็นธรรมกับทั้งสองฝ่าย

ลาบวชตามกฎหมายได้กี่วัน ? มีกฎหมายลาบวชไหม

ในประเทศไทยมีกฎหมายลาบวชเฉพาะสำหรับข้าราชการเท่านั้น ส่วนพนักงานเอกชน ไม่มีกฎหมายลาบวชที่กำหนดจำนวนวันไว้

สำหรับข้าราชการ การลาบวชหรือ "ลาอุปสมบท" ถูกกำหนดไว้ในระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการลาของข้าราชการ ซึ่งให้สิทธิลาได้ไม่เกิน 120 วันโดยได้รับเงินเดือนตามปกติ แต่สำหรับลูกจ้างเอกชน พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ซึ่งเป็นกฎหมายแรงงานหลักของภาคเอกชน กำหนดวันลาไว้เพียงลาป่วย ลากิจ ลาพักร้อน ลาคลอด ลาทำหมัน ลาฝึกอบรม และลารับราชการทหาร ไม่มีการลาบวชอยู่ในนั้น การลาบวชของพนักงานบริษัทจึงเป็นเรื่องของข้อบังคับการทำงานหรือข้อตกลงกับนายจ้างทั้งหมด

กรณีเป็นข้าราชการลาบวชได้กี่วัน ?

ข้าราชการลาบวชได้ไม่เกิน 120 วัน โดยได้รับเงินเดือนระหว่างลาตามปกติ แต่ต้องเป็นไปตามเงื่อนไขที่ระเบียบกำหนด ดังนี้

• รับราชการมาแล้วไม่น้อยกว่า 12 เดือน จึงจะมีสิทธิลาอุปสมบท
• ยื่นใบลาต่อผู้บังคับบัญชาล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 60 วัน ก่อนวันอุปสมบท
• ต้องอุปสมบทภายใน 10 วัน นับจากวันเริ่มลา หากไม่ได้บวชภายในกำหนด ถือว่าวันที่หยุดไปเป็นวันลากิจส่วนตัว
• ต้องรายงานตัวกลับเข้าปฏิบัติราชการภายใน 5 วัน นับจากวันที่ลาสิกขา โดยวันเดินทางและวันรายงานตัวนับรวมอยู่ใน 120 วัน
• ลาอุปสมบทได้เพียงครั้งเดียว ตลอดอายุราชการ หากเคยลาอุปสมบทมาแล้ว จะไม่ได้สิทธินี้อีก

สิทธินี้ครอบคลุมข้าราชการพลเรือนและหน่วยงานที่ใช้ระเบียบเดียวกัน ส่วนพนักงานรัฐวิสาหกิจและลูกจ้างประจำของส่วนราชการ ให้ตรวจสอบระเบียบของหน่วยงานตัวเอง ซึ่งหลายแห่งกำหนดไว้ใกล้เคียงกัน

พนักงานบริษัทเอกชน ลาบวชได้กี่วัน ? 

สำหรับพนักงานเอกชน ไม่มีตัวเลขตายตัว เพราะกฎหมายแรงงานไม่ได้กำหนดสิทธิลาบวชไว้ จำนวนวันที่ลาได้ขึ้นอยู่กับ 3 อย่าง คือ ข้อบังคับการทำงานของบริษัท สวัสดิการที่บริษัทให้เพิ่ม และการตกลงกับนายจ้างเป็นรายกรณี

ในทางปฏิบัติ บริษัทเอกชนที่กำหนดสิทธิลาบวชไว้มักให้ ลาบวชได้ครั้งเดียวตลอดอายุงาน โดยจำนวนวันที่พบบ่อยคือ 15 วัน โดยได้รับค่าจ้าง บางบริษัทให้ 30 วัน และบางแห่งที่ต้องการดึงดูดพนักงานให้ยาวถึง 120 วันเทียบเท่าราชการ แต่อาจจ่ายค่าจ้างเฉพาะช่วงแรกและส่วนที่เหลือเป็นการลาโดยไม่รับค่าจ้าง

สิ่งสำคัญที่ต้องรู้คือ หากบริษัทระบุสิทธิลาบวชไว้ในข้อบังคับการทำงานแล้ว สิทธินั้นมีผลผูกพันนายจ้าง พนักงานที่เข้าเงื่อนไขมีสิทธิใช้ได้ และนายจ้างจะตัดสิทธิหรือหักค่าจ้างต่างจากที่ระบุไว้ไม่ได้ แต่หากบริษัทไม่ได้เขียนไว้เลย การลาบวชจะเป็นดุลยพินิจของนายจ้างและต้องใช้สิทธิลาประเภทอื่นแทน

กรณีที่บริษัทไม่มีนโยบายลาบวช พนักงานใช้สิทธิลาแบบไหนได้บ้าง ?

กรณีบริษัทไม่มีวันลาบวชโดยเฉพาะ พนักงานยังมีทางเลือกใช้สิทธิลาตามกฎหมายและข้อตกลงร่วมกันได้ โดยเรียงลำดับจากที่ควรใช้ก่อน

• ลากิจ : ลากิจเพื่อธุระจำเป็น กฎหมายให้สิทธิโดยได้รับค่าจ้างไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี การบวชถือเป็นธุระจำเป็นที่ใช้สิทธินี้ได้ แต่เพียงพอสำหรับการบวชระยะสั้นเท่านั้น
• ลาพักร้อน :  ลาพักร้อนที่ยังเหลืออยู่ (กฎหมายให้ไม่น้อยกว่า 6 วันต่อปีเมื่อทำงานครบ 1 ปี) นำมาใช้ต่อเนื่องกับลากิจได้ และได้รับค่าจ้างตามปกติ
• ลาโดยไม่รับค่าจ้าง (Leave Without Pay) : หากต้องการบวชนานกว่าสิทธิที่มี สามารถขอลาไม่รับค่าจ้างเพิ่มได้ โดยต้องได้รับอนุมัติจากนายจ้าง ซึ่งช่วงที่ลาจะไม่ได้รับค่าจ้างแต่ยังคงสถานะพนักงานและอายุงานต่อเนื่อง

การรวมสิทธิการลาทั้ง 3 แบบเข้าด้วยกัน ทำให้พนักงานเอกชนลาบวชได้ยาวพอสมควรแม้บริษัทจะไม่มีนโยบายเฉพาะ เพียงแต่ต้องวางแผนและยื่นขอล่วงหน้าให้นายจ้างจัดกำลังคนได้

ผู้หญิงลาไปบวชชีหรือปฏิบัติธรรมได้ไหม ?

สำหรับข้าราชการหญิง มีระเบียบให้ลาไปถือศีลและปฏิบัติธรรมได้โดยจะยังได้รับค่าจ้างตามปกติ สูงสุด 3 เดือน แต่จะต้องไปปฏิบัติธรรมตามวัดหรือสถานที่ปฏิบัติธรรม ที่ได้รับการรับรองจากสำนักพระพุทธศาสนาแห่งชาติเท่านั้น และต้องได้รับวุฒิบัตรหรือหนังสือรับรองหลังจบการปฏิบัติธรรมเพื่อใช้เป็นหลักฐานยืนยัน (ซึ่งคุณสามารถเช็กรายชื่อสถานที่ปฏิบัติธรรมได้ที่ ลิงก์นี้)

ส่วนพนักงานเอกชนจะขึ้นอยู่กับนโยบายบริษัท ถ้าบริษัทไม่มีนโยบายลาบวชก็สามารถใช้สิทธิลากิจ พักร้อน หรือลาไม่รับค่าจ้างได้ ตามสิทธิของพนักงานและทางแผนกบุคคลก็ต้องควรกำหนดนโยบายให้ครอบคลุมพนักงานทุกเพศและทุกศาสนาอย่างเท่าเทียม

HR ควรกำหนดนโยบายลาบวชให้พนักงานอย่างไร ?

แม้กฎหมายไม่บังคับ แต่การมีนโยบายลาบวชที่ชัดเจนช่วยให้บริษัทจัดการได้ง่ายและเป็นสวัสดิการที่พนักงานให้คุณค่ามาก แนะนำให้ระบุในข้อบังคับการทำงานให้ครบ 5 ประเด็น

• จำนวนวันและค่าจ้าง : เช่น ลาบวชได้ 15 วันโดยได้รับค่าจ้าง และขอลาไม่รับค่าจ้างเพิ่มได้ไม่เกินกี่วัน
• เงื่อนไขผู้ใช้สิทธิได้ : อายุงานขั้นต่ำ (นิยม 1 ปี) และให้สิทธิครั้งเดียวตลอดอายุงาน
• ระยะเวลาแจ้งล่วงหน้า : อย่างน้อย 30 วัน เพื่อจัดคนทำงานแทน
• เอกสารประกอบ : เช่น หนังสือรับรองการอุปสมบทจากวัดหรือกำหนดการบวช
• ครอบคลุมทุกศาสนา : ควรเขียนให้รวมการลาไปประกอบพิธีกรรมทางศาสนาอื่น เช่น พิธีฮัจย์ เพื่อความเท่าเทียม

และที่สำคัญคือ ต้องมีระบบบันทึกการลาที่ชัดเจน ว่าพนักงานคนไหนใช้สิทธิลาบวชไปแล้ว ใช้ลากิจหรือพักร้อนควบไปกี่วัน และช่วงไหนเป็นลาไม่รับค่าจ้างที่ต้องหักเงินเดือน เพราะการลาบวชมักผสมหลายประเภทการลาในครั้งเดียว ซึ่งเป็นจุดที่คำนวณเงินเดือนผิดบ่อยที่สุด

ให้ HR และนายจ้างจัดการวันลาได้ง่าย ๆ ด้วยระบบลางานออนไลน์ FlowAccount Payroll

การลาบวชคือการลาที่มักยาวกว่าปกติและผสมหลายประเภทการลาในครั้งเดียว ทั้งสิทธิลาบวชของบริษัท ลากิจ พักร้อน และลาไม่รับค่าจ้าง ถ้ายังใช้กระดาษหรือแชตอนุมัติ ฝ่าย HR มักต้องไล่เช็กเองว่าพนักงานใช้สิทธิประเภทไหนไปกี่วัน เหลือสิทธิ์เท่าไร ช่วงไหนต้องหักเงินเดือน และทีมยังมีคนพอทำงานแทนหรือไม่ เจ้าของธุรกิจเองก็ต้องตามอนุมัติทั้งที่พนักงานยื่นล่วงหน้าเป็นเดือน

โดยระบบลางานออนไลน์ (Leave Management) ใน FlowAccount Payroll ช่วยให้ปัญหาเรื่องนี้จบในระบบเดียว

• ตั้งค่าวันลาตามกฎหมายและนโยบายบริษัท ในระบบ FlowAccount Payroll มีประเภท "วันลาเพื่อประกอบพิธีทางศาสนา" ให้พร้อมใช้สำหรับการลาบวช เพียงเปิดใช้งานแล้วกำหนดสิทธิ์ตามนโยบายบริษัทได้เลย
• พนักงานยื่นลาผ่านแอปมือถือได้ทุกที่ หน้าจอแสดงวันลาคงเหลือแยกตามประเภท พนักงานจึงวางแผนได้เองว่าจะใช้ลาบวช ลากิจ หรือพักร้อนรวมกันกี่วันก่อนยื่น
• หัวหน้าอนุมัติได้ทันที กำหนดผู้อนุมัติได้สูงสุด 2 คนต่อพนักงาน และสามารถกดอนุมัติพร้อมกันทีเดียวได้ สะดวกต่อการทำงานของหัวหน้างานหรือนายจ้าง
• ตั้งปฏิทินวันหยุดบริษัทได้ในไม่กี่คลิก ระบบดึงวันหยุดตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยมาให้อัตโนมัติ และสำหรับวันลาบวช นายจ้างเลือกได้ในการตั้งค่าการลาว่าจะให้นับเฉพาะวันทำงาน หรือนับรวมวันหยุดที่อยู่ระหว่างช่วงลาด้วย ให้ตรงกับนโยบายของบริษัท
• ดูรายงานการลาได้แบบเรียลไทม์ ช่วยให้ HR วางกำลังคนในช่วงที่พนักงานลายาวได้ และใช้ข้อมูลวันลาประกอบการทำเงินเดือนในระบบเดียวกัน วันไหนได้ค่าจ้าง วันไหนต้องหัก ระบบคำนวณให้ไม่ต้องกระทบยอดเอง

โดยฟีเจอร์ระบบลางานออนไลน์เป็น Add-on ที่ใช้ได้กับทุกแพ็กเกจของ FlowAccount ราคาเริ่มต้น 2,990 บาทต่อปี (เฉลี่ย 249 บาทต่อเดือน) และทดลองใช้ฟรีได้ 30 วัน

ทดลองใช้ระบบลางานออนไลน์ FlowAccount Payroll ฟรี 30 วัน คลิกเลย

คำถามที่พบบ่อย (FAQs) เกี่ยวกับการลาบวช

Q : ช่วงที่ลาบวช จะได้เงินเดือนตามปกติไหม ?

A : ข้าราชการได้รับเงินเดือนตามปกติตลอด 120 วัน ส่วนพนักงานเอกชนขึ้นอยู่กับนโยบายบริษัท หากใช้สิทธิลากิจหรือพักร้อนจะได้รับค่าจ้าง แต่ส่วนที่เป็นลาไม่รับค่าจ้างจะถูกหักตามจำนวนวัน

Q : พนักงานสามารถลาบวชได้กี่ครั้ง ?

A : ข้าราชการลาอุปสมบทได้เพียงครั้งเดียวตลอดอายุราชการ ส่วนเอกชน บริษัทส่วนใหญ่ที่มีนโยบายลาบวชก็มักกำหนดให้ใช้สิทธิได้ครั้งเดียวตลอดอายุงานเช่นกัน

Q : พนักงานเอกชนลาบวชแล้วไม่ได้รับอนุมัติ หยุดไปเลยได้ไหม ?

A : ไม่ควรทำเด็ดขาด เพราะการลาบวชของพนักงานเอกชนไม่ใช่สิทธิตามกฎหมาย นายจ้างจึงมีสิทธิไม่อนุมัติได้ หากพนักงานหยุดงานไปบวชทั้งที่ไม่ได้รับอนุญาต จะถือเป็นการขาดงานโดยไม่มีเหตุอันสมควร และหากขาดงานติดต่อกัน 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างมีสิทธิเลิกจ้างโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยเลิกจ้างตามกฎหมาย

ทางที่ถูกต้องคือยื่นขอลาล่วงหน้าให้นานที่สุด (บริษัทส่วนใหญ่กำหนด 30-60 วัน) พร้อมแจ้งแผนการส่งมอบงาน หากนายจ้างไม่อนุมัติ ให้เจรจาปรับระยะเวลาหรือเลื่อนกำหนดบวช แทนการหยุดงานไปโดยพลการ ซึ่งเสี่ยงทั้งเสียงานและเสียสิทธิประโยชน์ที่สะสมมา