บทความนี้ FlowAccount จะนำพาทุกท่านให้เข้าใจในเรื่องของความหมาย สิทธิตามกฎหมาย การสรุปข้อมูลของการลากิจ เพื่อใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่นายจ้างและลูกจ้างตามสิทธิหน้าที่ของตนได้อย่างแม่นยำ

ลากิจ คืออะไร ?

ลากิจ คือ สิทธิ์วันลาที่ลูกจ้างทุกคนต้องได้รับตั้งแต่วันเริ่มงานกับนายจ้าง เพื่อไปจัดการธุระส่วนตัวที่มีความสำคัญและจำเป็น โดยไม่สามารถมอบหมายให้ผู้อื่นทำแทนได้ หรือเป็นกิจที่ต้องดำเนินการในวันและเวลาทำการปกติเท่านั้น ซึ่งเป็นไปตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541

ลากิจได้กี่วัน? ตามกฏหมายแรงงาน 

ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 นายจ้างต้องให้สิทธิลากิจแก่ลูกจ้างอย่างน้อย 3 วันทำงานต่อปี โดยมีเงื่อนไขสำคัญที่นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างเต็มจำนวนใน 3 วันนั้นด้วย

ตารางเปรียบเทียบสิทธิการลากิจ (มาตรา 34 และ 57/1)

หมายเหตุ: แม้จะมีการประกาศใช้ กฎหมายลาคลอดใหม่ ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568 ที่มีการเพิ่มสิทธิประเภทการลาดูแลบุตรกรณีพิเศษหลังคลอด 15 วัน และสิทธิคู่สมรสลาดูแลบุตร 15 วัน แต่สิทธิลากิจนี้ยังคงแยกเป็นเอกเทศ ห้ามนายจ้างนำไปนับรวมหรือหักล้างกันโดยเด็ดขาด 

นอกจากนี้ หากบริษัทกำหนดระเบียบให้ลากิจได้น้อยกว่า 3 วัน ระเบียบนั้นจะถือเป็นโมฆะทันที และนายจ้างเสี่ยงต่อโทษปรับตามมาตรา 144 และ 146 ตั้งแต่ 20,000 ถึง 100,000 บาท

ลากิจ มีอะไรบ้าง ? กิจธุระอะไรสามารถใช้ลากิจได้

สำหรับคำถามที่ว่า ลากิจ มีอะไรบ้าง? ต้องอธิบายก่อนว่า การลากิจ คือ การลาสำหรับกิจธุระอันจำเป็น มักขึ้นอยู่กับการพิจารณาตามหลักความสมเหตุสมผล อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติ กิจธุระที่เข้าข่ายมักเป็นสิ่งที่ไม่สามารถทำในวันหยุดได้ เช่น

• ลากิจเพื่อไปเดินเรื่องเอกสารทางราชการต่าง ๆ ที่ส่วนใหญ่มักจะดำเนินการได้แค่วันจันทร์ – วันศุกร์ เท่านั้น เช่น การทำบัตรประชาชน, การสอบใบขับขี่หรือทำใบขับขี่
• ลากิจเพื่อไปทำภารกิจเกี่ยวกับครอบครัวที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ เช่น การร่วมงาน/จัดงานศพบิดามารดาหรือบุตรตามกฎหมาย, การจัดการมรดก, การดูแลบุตร/บิดามารดาที่เจ็บป่วยกะทันหัน, การพาบิดามารดาหรือลูกเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล, การจัดการเรื่องอุบัติเหตุต่างๆ ที่เกิดขึ้นในครอบครัว
• ลากิจเพื่อไปทำธุรกรรมทางกฎหมาย เช่น การโอนที่ดินหรือนิติกรรมที่ต้องทำด้วยตนเองที่ธนาคารหรือกรมที่ดิน
• ลากิจเพื่อไปงานรับปริญญาของตนเอง หรืองานรับปริญญาของคนในครอบครัว
• ลากิจเพื่อไปเป็นพยานตามการนัดหมายในชั้นศาล
• ลากิจเพื่อธุระฉุกเฉินอื่น ๆ ซึ่งขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของนายจ้าง

ลากิจ ต้องบอกเหตุผลไหม ?

ตามกฎหมายมาตรา 34 ลูกจ้างควรระบุเหตุผลเพื่อประกอบการพิจารณาว่ากิจนั้น จำเป็นจริงหรือไม่ เนื่องจากนายจ้างมีอำนาจในการบริหารจัดการตามมาตรา 108 โดยหน้าที่ลูกจ้างต้องแจ้งเหตุผลและแสดงความโปร่งใสเพื่อให้การลานั้นชอบด้วยกฎหมาย และนายจ้าง มีสิทธิตรวจสอบความจำเป็น แต่ต้องเคารพความเป็นส่วนตัวของลูกจ้างตามสมควร

การแจ้งเหตุผลเท็จเพื่อลากิจ เช่น แจ้งว่าไปทำบัตรประชาชนแต่ความจริงถือลาไปเที่ยว ถือเป็นการทุจริตต่อหน้าที่หรือจงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย ซึ่งอาจนำไปสู่การเลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชยเลิกจ้างตามมาตรา 119 ได้

สรุปทั้งหมด

ลากิจ คือสิทธิ์การลาที่ลูกจ้างทุกคนต้องได้รับตั้งแต่วันเริ่มงานตามการคุ้มครองจากพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน โดยได้รับสิทธิการลาตามกฎหมายไม่ต่ำกว่า 3 วันต่อปี ซึ่งนายจ้างต้องไม่มีการหักค่าจ้างและต้องจ่ายค่าจ้างเต็มจำนวนสำหรับการลากิจตามสิทธิของลูกจ้าง

คำถามที่พบบ่อย (FAQs) เกี่ยวกับการลากิจ ที่นายจ้างและลูกจ้างต้องรู้!

ทาง FlowAccount ได้รวบรวมคำถามที่นายจ้างและลูกจ้างต่างก็สงสัยในเรื่องของการลากิจ ซึ่งได้มีคำถามที่พบบ่อยได้ดังด้านล่างนี้

ลากิจ หักเงินไหม ? 

ตอบ : ตามมาตรา 57/1 นายจ้างห้ามหักเงินในการลากิจ 3 วันแรกต่อปี แต่หากลูกจ้างลาเกินกว่า 3 วัน และระเบียบบริษัทไม่ได้ให้สวัสดิการเพิ่มเติม นายจ้างมีสิทธิไม่จ่ายค่าจ้างในส่วนที่เกินนั้นได้ตามข้อตกลง ซึ่งหลักการจะคล้ายกับการลาพักร้อน คือถ้าพนักงานยังลาไม่ครบโควต้าวันลาประจำปี ฝั่งบริษัทจะไม่สามารถหักเงินพนักงานได้ในทุกกรณี

ลากิจ ต้องลาล่วงหน้ากี่วัน ? 

ตอบ : การแจ้งล่วงหน้าของการลากิจไม่ได้มีกฎหมายกำหนดไว้ตายตัว แต่เพื่อให้เป็นไปตามข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน มาตรา 108 ของแต่ละบริษัท โดยทั่วไปควรแจ้งล่วงหน้าเพื่อให้องค์กรหรือนายจ้างได้จัดสรรลูกจ้างคนอื่นมาทำงานแทนในส่วนที่ลูกจ้างคนนั้นได้ลา ยกเว้นกรณีฉุกเฉิน

พนักงานทดลองงานสามารถลากิจได้หรือไม่?

ตอบ : พนักงานทดลองงานสามารถลากิจได้ ซึ่งกฎหมายคุ้มครองลูกจ้างตั้งแต่วันแรกที่เริ่มงาน ตามมาตรา 5 ดังนั้นพนักงานทดลองงานจึงมีสิทธิลากิจตามจำนวนที่ได้รับแบบเต็มสิทธิ์ และได้รับค่าจ้างเต็มจำนวนเช่นเดียวกับพนักงานประจำ

ลากิจ ต้องยื่นเอกสารอะไรบ้าง?

ตอบ : นายจ้างสามารถกำหนดเอกสารประกอบที่สมเหตุสมผลไว้ในระเบียบการลาได้ เช่น เอกสารราชการ, ใบนัดแพทย์จากโรงพยาบาล หรือภาพถ่ายกิจกรรมที่แสดงถึงความจำเป็น เพื่อความโปร่งใสในการใช้สิทธิการลา

สามารถลากิจครึ่งวันได้หรือไม่?

ตอบ : ขึ้นอยู่กับนโยบายองค์กร โดยกฎหมายกำหนดว่าเป็นวันทำงาน แต่ทางองค์กรหรือนายจ้าง สามารถปรับใช้การลากิจเป็นครึ่งวันได้ เพื่อความยืดหยุ่นและความสะดวกสบายแก่พนักงาน ทั้งนี้ลูกจ้างสามารถสอบถามกับทางองค์กรที่ทำงานอยู่ เพื่อรับทราบข้อปฏิบัติการลาในองค์กรของตนเอง