บทความนี้ FlowAccount จะพาคุณไปดูให้ครบทุกประเด็น ตั้งแต่ความหมายของการไม่ผ่านทดลองงาน เงินที่ต้องได้รับแบ่งตามอายุงาน ไปจนถึงขั้นตอนที่ควรทำหลังถูกแจ้งว่าไม่ผ่านโปร เพื่อให้ทั้งลูกจ้างและฝ่าย HR เข้าใจตรงกัน และจัดการเรื่องนี้ได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย

ไม่ผ่านทดลองงาน คืออะไร นายจ้างเลิกจ้างได้เลยหรือไม่ ?

การไม่ผ่านทดลองงาน คือการที่นายจ้างประเมินผลการทำงานของลูกจ้างในช่วงทดลองงานแล้วเห็นว่าไม่เหมาะสมกับตำแหน่ง จึงตัดสินใจไม่ต้องการจ้างต่อ หลายคนอาจสงสัยว่าทดลองงานกี่วัน หรือทดลองงานกี่เดือนกันแน่ ทั่วไปบริษัทมักกำหนดไว้ที่ 90-119 วัน หรือประมาณ 3-4 เดือน (อ่านเหตุผลที่หลายบริษัทนิยมกำหนดไว้ที่ 119 วันได้ในบทความ: Probation คืออะไร) 

ซึ่งในทางกฎหมายแล้ว การไม่ผ่านทดลองงานถือเป็นการเลิกจ้าง รูปแบบหนึ่งเช่นเดียวกับกรณีทั่วไป ไม่ใช่การจ้างงานพิเศษที่แยกออกจากกฎหมายแรงงาน นายจ้างจึงยังคงมีหน้าที่ตามกฎหมายครบถ้วน ทั้งการบอกกล่าวล่วงหน้าและการจ่ายเงินที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเป็นประเด็นที่บทความนี้จะเจาะลึกในหัวข้อถัดไป 

ไม่ผ่านทดลองงาน ได้เงินอะไรบ้าง ? สรุปค่าชดเชยที่พึงได้รับตามกฏหมายแรงงาน

ทดลองงานได้เงินไหม หากไม่ผ่านโปร ? คำตอบคือขึ้นอยู่กับอายุงานของลูกจ้าง ณ วันที่ถูกเลิกจ้าง โดยตารางด้านล่างนี้สรุปเฉพาะกรณีไม่ผ่านทดลองงานแบบไม่มีความผิดร้ายแรงตามมาตรา 119 ของกฏหมายแรงงานเท่านั้น

1. ค่าชดเชย ได้ต่อเมื่อทำงานครบ 120 วัน

ตามมาตรา 118 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน ลูกจ้างที่ทำงานครบ 120 วันแต่ไม่ถึง 1 ปี และถูกเลิกจ้างโดยไม่มีความผิด มีสิทธิได้รับค่าชดเชยไม่น้อยกว่า 30 วันของค่าจ้างอัตราสุดท้าย หากอายุงานยาวกว่านี้ อัตราค่าชดเชยเลิกจ้างจะเพิ่มขึ้นเป็นขั้นบันไดตามปีที่ทำงาน 

2. ค่าบอกกล่าวล่วงหน้า (ค่าตกใจ) 

หลายคนเข้าใจผิดว่าช่วงทดลองงานนายจ้างสามารถให้ออกได้ทันทีโดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า แต่ในความเป็นจริง แม้ลูกจ้างจะยังทำงานไม่ครบ 120 วัน สัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลาแน่นอนก็ยังต้องบอกกล่าวล่วงหน้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 582 และพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน มาตรา 17/1 ไม่น้อยกว่า 1 งวดของการจ่ายค่าจ้าง โดยควรแจ้งเป็นหนังสือเพื่อเป็นหลักฐาน หากนายจ้างต้องการให้ออกทันทีโดยไม่แจ้งล่วงหน้า ก็ต้องจ่ายค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า หรือที่หลายคนเรียกกันว่า ค่าตกใจ

ยกตัวอย่างให้เห็นภาพ สมมติบริษัทจ่ายเงินเดือนทุกสิ้นเดือน หากแจ้งเลิกจ้างวันที่ 20 มีนาคม การเลิกจ้างจะมีผลในวันสิ้นเดือนถัดไป แต่ถ้าอยากให้ออกทันทีตั้งแต่วันที่ 20 มีนาคม ก็ต้องจ่ายค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าให้ครบตามงวด

3. ค่าจ้างค้างจ่ายและวันพักร้อนที่ยังไม่ได้ใช้

ค่าจ้างของวันที่ทำงานไปแล้วต้องได้รับครบถ้วนเสมอ ไม่ว่าจะไม่ผ่านทดลองงานด้วยเหตุผลใดก็ตาม ส่วนวันหยุดพักผ่อนประจำปี หากบริษัทให้สิทธิไว้ตั้งแต่ช่วงทดลองงานแล้วลูกจ้างยังใช้สิทธินั้นไม่หมด นายจ้างต้องจ่ายเป็นเงินตามสัดส่วนวันที่เหลือ ยกเว้นกรณีเลิกจ้างเพราะความผิดร้ายแรงตามมาตรา 119 ซึ่งนายจ้างไม่ต้องจ่ายเงินส่วนนี้เช่นเดียวกับค่าชดเชย 

ช่วงทดลองงาน ลาออกได้ไหม ต้องแจ้งล่วงหน้ากี่วัน ?

ไม่มีกฎหมายห้ามลูกจ้างที่อยู่ในช่วงทดลองงานยื่นใบลาออก และไม่จำเป็นต้องรอให้ผ่านโปรก่อน ส่วนระยะเวลาแจ้งล่วงหน้าให้ยึดตามข้อบังคับการทำงานหรือข้อตกลงของบริษัท ซึ่งโดยทั่วไปมักกำหนดไว้ที่ 30 วัน หรือ 1 งวดของการจ่ายค่าจ้าง มีสองเรื่องที่ควรรู้เพิ่มเติม เรื่องแรกคือการลาออกเองจะไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยและค่าบอกกล่าวล่วงหน้า ซึ่งต่างจากกรณีถูกเลิกจ้าง เรื่องที่สองคือ ควรยื่นใบลาออกเป็นลายลักษณ์อักษรเสมอ เพื่อเป็นหลักฐานให้กับทั้งสองฝ่าย

แล้วช่วงทดลองงานสามารถลาป่วยและลากิจได้ไหม คำตอบคือลาได้เช่นเดียวกับพนักงานประจำ เพราะสิทธิการลาป่วยและการลากิจตามกฎหมายไม่ได้ผูกกับสถานะทดลองงานแต่อย่างใด

ไม่ผ่านทดลองงานแล้ว ต้องทำอะไรต่อ ?

เมื่อลูกจ้างได้รับการแจ้งว่าไม่ผ่านทดลองงาน ให้รีบทำสิ่งที่ควรทำทันที 4 ข้อ ดังนี้

1. ขอหนังสือเลิกจ้างเป็นลายลักษณ์อักษร ที่ระบุวันที่และเหตุผลชัดเจน เพราะจำเป็นทั้งกรณีขอใช้สิทธิว่างงานและกรณีเกิดข้อพิพาทในอนาคต
2. ตรวจสอบเงินที่ต้องได้รับให้ครบถ้วน เทียบกับตารางสรุปในหัวข้อก่อนหน้า
3. ยื่นขอรับสิทธิว่างงานกับประกันสังคม ผู้ประกันตนตามประกันสังคมมาตรา 33 ที่ส่งเงินสมทบครบตามเงื่อนไขและถูกเลิกจ้าง มีสิทธิได้รับเงินทดแทนกรณีว่างงาน โดยต้องขึ้นทะเบียนภายใน 30 วันนับจากวันที่ว่างงาน
4. หากเห็นว่าไม่ได้รับความเป็นธรรม สามารถยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย หรือฟ้องร้องต่อศาลแรงงานได้เช่นกัน

จัดการเรื่องคนและเงินเดือนให้ถูกต้อง ด้วยโปรแกรมเงินเดือนออนไลน์ FlowAccount Payroll

สรุปแล้วพนักงานทดลองงานจะได้รับสิทธิต่าง ๆ ตามกฎหมายยังคงมีอยู่ครบถ้วน การไม่ผ่านทดลองงานคือการเลิกจ้างตามกฎหมายรูปแบบหนึ่ง เงินที่ลูกจ้างต้องได้รับขึ้นอยู่กับอายุงานว่าครบ 120 วันหรือไม่ แต่ไม่ว่ากรณีใด ค่าบอกกล่าวล่วงหน้า ค่าจ้างค้างจ่าย และเงินอื่น ๆ ระหว่างทดลองงาน ยังคงเป็นสิทธิที่ลูกจ้างต้องได้รับตามกฎหมายเสมอ

สำหรับ HR และเจ้าของธุรกิจ ความยุ่งยากของเคสไม่ผ่านทดลองงานคือการคำนวณเงินก้อนสุดท้ายให้ครบและถูกต้อง ทั้งค่าจ้างตามจำนวนวันที่ทำงานจริง ค่าบอกกล่าวล่วงหน้า วันลาคงเหลือ การหักภาษี และการแจ้งออกจากประกันสังคม โปรแกรมเงินเดือนออนไลน์ FlowAccount Payroll ช่วยคำนวณเงินเดือน ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และบันทึกประวัติวันลาของพนักงานแต่ละคนไว้ครบถ้วน แม้จะยังทำงานไม่ถึงปี ทำให้เมื่อต้องปิดเคสพนักงานทดลองงาน มีข้อมูลครบพร้อมใช้อ้างอิงได้ทันที ลดความเสี่ยงความผิดพลาดที่อาจกลายเป็นข้อพิพาทแรงงาน

คำถามที่พบบ่อย (FAQs) เกี่ยวกับการไม่ผ่านทดลองงาน

Q : ไม่ผ่านทดลองงาน ได้ค่าชดเชยไหม ?

ตอบ ถ้าทำงานยังไม่ครบ 120 วัน จะไม่ได้ค่าชดเชย แต่ยังมีสิทธิได้รับค่าบอกกล่าวล่วงหน้าหากนายจ้างไม่แจ้งตามกำหนด ส่วนกรณีทำงานครบ 120 วันขึ้นไป จะได้รับค่าชดเชย 30 วันของค่าจ้างอัตราสุดท้าย ยกเว้นเลิกจ้างเพราะความผิดร้ายแรงตามมาตรา 119 ซึ่งไม่ได้ทั้งค่าชดเชยและค่าบอกกล่าวล่วงหน้า

Q : นายจ้างบอกไม่ผ่านโปรแล้วให้ออกวันนั้นเลย ทำได้ไหม ?

ตอบ ทำได้ แต่นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 1 งวดของการจ่ายค่าจ้าง เพราะกฎหมายกำหนดให้การเลิกจ้างสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลาแน่นอนต้องบอกกล่าวล่วงหน้าตามมาตรา 17 โดยควรแจ้งเป็นหนังสือเพื่อเป็นหลักฐาน ยกเว้นเลิกจ้างเพราะความผิดร้ายแรงตามมาตรา 119 ที่ให้ออกได้ทันทีโดยไม่ต้องจ่ายส่วนนี้

Q : ไม่ผ่านทดลองงาน ใช้สิทธิว่างงานประกันสังคมได้ไหม ?

ตอบ ได้ หากเป็นผู้ประกันตนตามมาตรา 33 ที่ส่งเงินสมทบครบตามเงื่อนไขและถูกเลิกจ้าง สามารถขึ้นทะเบียนว่างงานภายใน 30 วัน เพื่อรับเงินทดแทนได้ตามหลักเกณฑ์ของสำนักงานประกันสังคม ยกเว้นถูกเลิกจ้างเพราะทุจริตต่อหน้าที่หรือกระทำผิดอาญาโดยเจตนาต่อนายจ้าง ซึ่งมาตรา 78 แห่งพระราชบัญญัติประกันสังคมตัดสิทธิรับเงินทดแทนกรณีว่างงานไว้

Q : ทดลองงานเกิน 120 วันแล้วบริษัทยังไม่บรรจุ ถือว่าผ่านโปรอัตโนมัติไหม ?

ตอบ กฎหมายไม่มีคำว่าผ่านโปรอัตโนมัติ แต่สิทธิได้รับค่าชดเชยเกิดขึ้นแล้วตั้งแต่ทำงานครบ 120 วัน ไม่ว่าบริษัทจะเรียกสถานะของพนักงานคนนั้นว่าอะไรก็ตาม เว้นแต่เป็นการเลิกจ้างเพราะความผิดร้ายแรงตามมาตรา 119

Q : ไม่ผ่านทดลองงาน จะมีผลกับการสมัครงานที่ใหม่ไหม ?

ตอบ การไม่ผ่านทดลองงานเป็นเรื่องระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างเดิมเท่านั้น สิ่งที่ควรทำคือเตรียมอธิบายเหตุผลอย่างตรงไปตรงมา หากถูกถามในการสัมภาษณ์งานครั้งถัดไป