
| นักลงทุนมักรู้กันดีว่า เมื่อซื้อหุ้นแล้ว นอกจากจะมีโอกาสได้กำไรจากจากราคาหุ้นที่เพิ่มขึ้นแล้ว อาจจะได้รับ เงินปันผล (Dividend) ซึ่งเป็นผลตอบแทนที่บริษัทแบ่งจากกำไรให้แก่ผู้ถือหุ้นอีกด้วย แต่การเลือกหุ้นปันผลไม่ควรดูเพียงว่า “ได้เงินปันผลกี่บาท” เพราะหุ้นแต่ละตัวให้อัตราผลตอบแทนไม่เท่ากัน และยังมีหลักเกณฑ์ในการจ่ายเงินปันผล พร้อมเรื่องภาษีที่นักลงทุนต้องทำความเข้าใจ |
ในบทความนี้จะพาทุกคนไปเรียนรู้ว่า เงินปันผลคืออะไร คำนวณอย่างไร และเงื่อนไขอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนภาษีที่ต้องรู้
เลือกอ่านได้เลย!
Toggleเงินปันผล คืออะไร?
เงินปันผล (Dividend) คือ ส่วนแบ่งกำไรที่บริษัทจ่ายคืนให้ผู้ถือหุ้นตามสัดส่วนจำนวนหุ้นที่ถืออยู่ ถ้าถือหุ้นมากก็ได้มาก ถือหุ้นน้อยก็ได้น้อย ซึ่งบริษัทไม่ได้จำเป็นต้องจ่ายเงินปันผลทุกปี ขึ้นอยู่กับผลประกอบการ และนโยบายของบริษัท
ผู้มีสิทธิได้รับเงินปันผล คือ ผู้ถือหุ้นที่มีสิทธิตามวันที่บริษัทกำหนด โดยสำหรับหุ้นที่ซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ นักลงทุนต้องซื้อหุ้น ก่อนวันขึ้นเครื่องหมาย XD จึงจะได้รับสิทธิเงินปันผลในรอบนั้น
นอกจากนี้ เงินปันผลยังแตกต่างจาก กำไรจากการขายหุ้น (Capital Gain) เพราะเงินปันผลมาจากการจัดสรรกำไรของบริษัทให้ผู้ถือหุ้น ขณะที่กำไรจากการขายหุ้นเกิดจากการขายหุ้นได้ในราคาสูงกว่าต้นทุนที่ซื้อมา
เงินปันผลมีกี่ประเภท
โดยทั่วไปการจ่ายปันผลที่พบได้บ่อย แบ่งได้เป็น 2 รูปแบบหลัก ได้แก่
1. เงินปันผลเป็นเงินสด (Cash Dividend)
เงินปันผลเป็นเงินสด (Cash Dividends) คือ การที่บริษัทนำกำไรมาจัดสรรและจ่ายให้แก่ผู้ถือหุ้นในรูปแบบเงินสดตามจำนวนหุ้นที่ถืออยู่ เช่น หากบริษัทประกาศจ่ายเงินปันผลหุ้นละ 1 บาท ผู้ถือหุ้น 10,000 หุ้น จะได้รับเงินปันผล 10,000 บาท
ข้อดีคือผู้ถือหุ้นได้รับเงินสดโดยตรง สามารถนำไปใช้หรือนำกลับไปลงทุนต่อได้
2. เงินปันผลเป็นหุ้น (Stock Dividend)
เงินปันผลเป็นหุ้น (Stock Dividends) คือ การที่บริษัทจ่ายเงินปันผลให้แก่ผู้ถือหุ้นในรูปแบบหุ้นของบริษัทแทนเงินสด โดยผู้ถือหุ้นจะได้รับหุ้นเพิ่มตามสัดส่วนการถือหุ้นเดิม เช่น หากบริษัทประกาศจ่ายหุ้นปันผลในอัตรา 10 หุ้นเดิมต่อ 1 หุ้นปันผล ผู้ถือหุ้นที่มีหุ้นเดิม 10,000 หุ้น จะได้รับหุ้นปันผลเพิ่มอีก 1,000 หุ้น ตามเงื่อนไขของบริษัท
เงินปันผลเป็นหุ้น ต่างจากเงินปันผลเป็นเงินสดตรงที่ผู้ถือหุ้นไม่ได้รับเงินสดทั้งหมดทันที แต่จะมีจำนวนหุ้นเพิ่มขึ้น
เงินปันผลกับหุ้นปันผลต่างกันอย่างไร?
สำหรับนักลงทุนมือใหม่ มักได้ยินคำว่า เงินปันผล (Dividend), หุ้นที่จ่ายเงินปันผล (Dividend-paying Stock) และหุ้นปันผล (Stock Dividend) สามคำนี้ฟังดูคล้ายกันมาก แต่มีความหมายต่างกัน ดังนี้

วิธีคำนวณเงินปันผล พร้อมตัวอย่าง
เมื่อบริษัทประกาศจ่ายปันผล จะแจ้งเป็น เงินปันผลต่อหุ้น (Dividend per Share: DPS) หน่วยเป็นบาทต่อหุ้น เราแค่นำตัวเลขนี้มาคูณกับจำนวนหุ้นที่ถืออยู่
สูตรคำนวณเงินปันผลที่จะได้รับ
เงินปันผลที่ได้รับ (บาท) = จำนวนหุ้นที่ถือ × เงินปันผลต่อหุ้น (DPS)
ตัวอย่างการคำนวณเงินปันผล
สมมติถือหุ้นบริษัท A จำนวน 1,000 หุ้น และบริษัทประกาศจ่ายเงินปันผล 3 บาทต่อหุ้น
เงินปันผลก่อนหักภาษี = 1,000 × 3 = 3,000 บาท
ดังนั้น ผู้ถือหุ้นจะมีสิทธิได้รับเงินปันผลก่อนหักภาษีจำนวน 3,000 บาท
Dividend Yield คืออะไร คำนวณอย่างไร?
Dividend Yield หรืออัตราผลตอบแทนจากเงินปันผล คือ อัตราที่ใช้เปรียบเทียบเงินปันผลต่อหุ้นกับราคาหุ้น เพื่อให้เห็นว่าหากลงทุนซื้อหุ้นในราคานั้น เงินปันผลคิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์ของเงินลงทุน
ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยอธิบาย Dividend Yield ว่าเป็นการเปรียบเทียบเงินปันผลจ่ายต่อหุ้นสามัญกับราคาตลาดของหุ้น เพื่อประเมินโอกาสได้รับผลตอบแทนจากเงินปันผลเมื่อเทียบกับราคาหุ้น
สูตร Dividend Yield
Dividend Yield = (เงินปันผลต่อหุ้นต่อปี ÷ ราคาหุ้น) × 100
ตัวอย่าง บริษัท A จ่ายเงินปันผลรวมทั้งปีหุ้นละ 2 บาท และราคาหุ้นอยู่ที่ 40 บาท
Dividend Yield = (2 ÷ 40) × 100 = 5%
หมายความว่า ผลตอบแทนจากเงินปันผลคิดเป็นประมาณ 5% ของราคาหุ้น
แต่อย่างไรก็ตาม เราต้องเข้าใจว่าไม่ได้มีการกำหนดตายตัวว่า Dividend Yield เท่าไรถึงเรียกว่าสูง เพราะแต่ละอุตสาหกรรมมีลักษณะธุรกิจ การเติบโต และนโยบายจ่ายเงินปันผลแตกต่างกัน และ Dividend Yield ที่สูงอาจไม่ได้หมายความว่าเป็นหุ้นดีเสมอไป เพราะจากสูตรนี้ Dividend Yield อาจสูงเพราะจำนวนเงินปันผลสูงขึ้น หรือราคาหุ้นที่ลดลง
ดังนั้น เราจึงควรใช้ Dividend Yield เป็นหนึ่งในตัวชี้วัด ไม่ใช่ดูเพียงตัวเลขเดียว และไม่ได้หมายถึงผลตอบแทนรวมจากการลงทุน เพราะผลตอบแทนรวมยังได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของราคาหุ้นด้วย
ลงทุนในหุ้นที่จ่ายเงินปันผลดีไหม มีข้อดีและความเสี่ยงอะไรบ้าง
หุ้นที่จ่ายเงินปันผลอาจเป็นทางเลือกสำหรับผู้ลงทุน ซึ่งมีทั้งข้อดีและข้อเสีย ดังนี้
ข้อดีของการลงทุนหุ้นปันผล
- มีกระแสเงินสดระหว่างทาง ได้เงินจริงโดยไม่ต้องขายหุ้น เหมาะกับคนที่ต้องการรายได้สม่ำเสมอ
- ทบต้นได้ นำเงินปันผลไปซื้อหุ้นเพิ่ม จำนวนหุ้นโตขึ้น ปันผลรอบถัดไปก็มากขึ้น
- บ่งบอกสุขภาพธุรกิจ บริษัทที่จ่ายปันผลเป็นเงินสดได้ต่อเนื่องหลายปี มักมีกำไรและกระแสเงินสดจริง
- ช่วยพยุงพอร์ตช่วงตลาดผันผวน แม้ราคาหุ้นไม่ขึ้น ก็ยังมีผลตอบแทนจากปันผลเข้ามา
ความเสี่ยงของการลงทุนหุ้นปันผล
- ราคาหุ้นลดลงได้ ถ้าราคาหุ้นตก 15% แต่ได้ปันผล 5% ภาพรวมก็ยังขาดทุน
- บริษัทลดหรืองดปันผลได้ เมื่อกำไรลด ธุรกิจถดถอย หรือต้องเก็บเงินไว้ลงทุน
- กับดัก Yield สูง (Dividend Trap) ซื้อเพราะ Yield สูง แต่จริง ๆ ราคาหุ้นตกเพราะธุรกิจมีปัญหา
- การเติบโตอาจจำกัด บริษัทที่จ่ายปันผลเกือบหมดกำไร เหลือเงินขยายธุรกิจน้อย
หุ้นปันผลเหมาะกับนักลงทุนแบบไหน
หุ้นปันผลอาจเหมาะกับผู้ลงทุนระยะกลางถึงระยะยาวที่ต้องการกระแสเงินสดเป็นระยะ และยอมรับความผันผวนของราคาหุ้นได้
อย่างไรก็ตาม ก่อนลงทุนควรพิจารณาทั้งพื้นฐานธุรกิจ ฐานะทางการเงิน ความสามารถในการสร้างกระแสเงินสด และราคาที่ลงทุน ไม่ใช่เลือกจาก Dividend Yield เพียงอย่างเดียว
วิธีเลือกหุ้นปันผล ควรพิจารณาอะไรบ้าง
หากต้องการลงทุนหุ้นเพื่อหวังเงินปันผล ไม่ควรดูเพียงว่าบริษัทใดจ่ายปันผลสูงที่สุด แต่ควรดูว่าบริษัทสามารถรักษาการจ่ายปันผลนั้นได้หรือไม่ โดยพิจารณาประเด็นสำคัญ เช่น
- ประวัติการจ่ายเงินปันผลย้อนหลัง
ดูว่าบริษัทมีความสม่ำเสมอในการจ่ายเงินปันผลหรือไม่ รวมถึงเงินปันผลมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ลดลง หรือผันผวนมากเพียงใด - ผลประกอบการและความสามารถในการทำกำไร
ผลประกอบการและกำไรของธุรกิจจะสะท้อนเรื่องการจ่ายเงินปันผล หากกำไรลดลงต่อเนื่อง ความสามารถในการจ่ายเงินปันผลในอนาคตก็อาจลดลงตามไปด้วย - อัตราการจ่ายเงินปันผล (Dividend Payout Ratio)
เป็นอัตราที่ช่วยให้เห็นว่าบริษัทนำกำไรออกมาจ่ายเป็นเงินปันผลมากน้อยเพียงใด หากจ่ายสูงมากเมื่อเทียบกับกำไร อาจต้องพิจารณาว่าสามารถรักษาระดับดังกล่าวได้ในระยะยาวหรือไม่ - ฐานะทางการเงินและกระแสเงินสด
บริษัทอาจมีกำไรทางบัญชี แต่หากกระแสเงินสดไม่แข็งแรง มีภาระหนี้สูง หรือต้องใช้เงินลงทุนจำนวนมาก ก็อาจไม่สามารถจ่ายเงินปันผลได้อย่างสม่ำเสมอ
สรุปแล้ว หุ้นปันผลที่น่าสนใจจึงไม่จำเป็นต้องเป็นหุ้นที่ให้ Dividend Yield สูงที่สุด แต่ควรเป็นบริษัทที่ สร้างกำไรและกระแสเงินสดได้อย่างยั่งยืน และสามารถจ่ายปันผลได้โดยไม่กระทบต่อธุรกิจ
ซื้อหุ้นปันผลตอนไหนถึงจะได้รับเงินปันผล
การซื้อหุ้นปันผลไม่ได้หมายความว่าจะได้รับเงินปันผลทันที เพราะสิทธิในการรับเงินปันผลขึ้นอยู่กับวันที่ซื้อหุ้นตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด นักลงทุนจึงควรทำความเข้าใจวันสำคัญที่เกี่ยวข้อง ตั้งแต่วันขึ้นเครื่องหมาย XD วันที่บริษัทกำหนดรายชื่อผู้ถือหุ้น ไปจนถึงวันจ่ายเงินปันผล เพื่อวางแผนซื้อหุ้นและตรวจสอบสิทธิของตัวเองได้อย่างถูกต้อง
วัน XD และ Record Date คืออะไร?
นักลงทุนมือใหม่มักเข้าใจผิดคิดว่าซื้อหุ้นก่อน “วันจ่ายปันผล” ก็ทัน แต่จริง ๆ แล้ววันที่สำคัญคือ วัน XD
XD (Excluding Dividend) คือเครื่องหมายที่แสดงว่าผู้ซื้อหุ้นตั้งแต่วันนั้นเป็นต้นไป จะไม่ได้รับสิทธิเงินปันผลในรอบดังกล่าว
ส่วน Record Date คือวันที่บริษัทกำหนดรายชื่อผู้ถือหุ้นที่มีสิทธิได้รับเงินปันผล
ดังนั้น หากต้องการได้รับเงินปันผล นักลงทุนต้องซื้อหุ้น ก่อนวัน XD
ตัวอย่าง Timeline การซื้อหุ้นเพื่อให้ได้สิทธิ์รับเงินปันผล มีดังนี้

ดังนั้น หาก XD คือ วันศุกร์ที่ 13 มีนาคม นักลงทุนที่ต้องการสิทธิต้องซื้ออย่างช้าที่สุดในวันทำการก่อนหน้า คือวันพฤหัสบดีที่ 12 มีนาคม
ต้องถือหุ้นนานแค่ไหนถึงจะได้รับเงินปันผล
หากซื้อหุ้นก่อนวัน XD แล้ว นักลงทุนสามารถขายหุ้นในวัน XD หรือหลังจากนั้น และยังคงได้รับสิทธิเงินปันผลในรอบดังกล่าว
นักลงทุนไม่จำเป็นต้องถือหุ้นหลายเดือนหรือครบ 1 ปี เพียงแต่ต้องซื้อหุ้นให้ทันก่อนวัน XD ตามหลักเกณฑ์การได้รับสิทธิ
เงินปันผลเข้าบัญชีเมื่อไร
บริษัทจะกำหนด วันจ่ายเงินปันผล หรือ Payment Date ซึ่งเป็นคนละวันกับ XD และ Record Date
หากผู้ถือหุ้นสมัครบริการ e-Dividend กับบริษัท ศูนย์รับฝากหลักทรัพย์ (ประเทศไทย) จำกัด หรือ TSD เงินปันผลสามารถโอนเข้าบัญชีธนาคารในวันที่ถึงกำหนดจ่ายโดยตรง
นักลงทุนจึงควรตรวจสอบประกาศของบริษัทหรือข้อมูลจากตลาดหลักทรัพย์ เพื่อดูวัน XD, Record Date และวันจ่ายเงินปันผลของหุ้นแต่ละบริษัทก่อนตัดสินใจลงทุน
เงินปันผลต้องเสียภาษีไหม แล้วเสียภาษีอย่างไร?
เงินปันผลที่บุคคลธรรมดาได้รับจากบริษัทไทยโดยทั่วไปจะถูก หักภาษี ณ ที่จ่าย 10% เช่น ได้รับเงินปันผล 10,000 บาท จะถูกหักภาษี 1,000 บาท และได้รับเงินจริง 9,000 บาท โดยผู้ถือหุ้นสามารถเลือกไม่นำเงินปันผลไปรวมคำนวณภาษีประจำปี หรือเลือกนำไปรวมคำนวณภาษีเพื่อใช้ เครดิตภาษีเงินปันผล ตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด ซึ่งวิธีที่คุ้มค่ากว่าขึ้นอยู่กับฐานภาษีของแต่ละคน
บริษัทจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นได้อย่างไร
บริษัทสามารถจ่ายเงินปันผลได้เมื่อมีกำไรเพียงพอ ไม่มีขาดทุนสะสมที่เป็นข้อห้ามตามกฎหมาย และได้รับอนุมัติตามขั้นตอน โดยอาจจ่ายเป็นเงินปันผลประจำปีหรือเงินปันผลระหว่างกาล
ในส่วนของการทำบัญชี บริษัทต้องบันทึกลดกำไรสะสม ตั้งหนี้เงินปันผลค้างจ่าย และหักภาษี ณ ที่จ่ายตามหลักเกณฑ์ FlowAccount ช่วยให้ธุรกิจบันทึกรายการบัญชี จัดทำหนังสือรับรองการหัก ณ ที่จ่าย จัดการข้อมูลอย่างเป็นระบบ ทำให้การตรวจสอบรายการจ่ายเงินปันผลและเตรียมข้อมูลสำหรับปิดบัญชีสะดวกยิ่งขึ้น
สรุปเรื่องเงินปันผลที่ควรรู้ก่อนลงทุน
เงินปันผลที่สูงอาจดึงดูดใจ แต่สิ่งสำคัญกว่าคือบริษัทจะจ่ายปันผลได้อย่างยั่งยืนหรือไม่ ก่อนลงทุนจึงควรพิจารณาทั้ง Dividend Yield ผลประกอบการ และฐานะการเงินของบริษัท รวมถึงเข้าใจวันรับสิทธิและภาษีที่เกี่ยวข้อง เพราะการลงทุนที่ดีไม่ใช่แค่ได้เงินปันผลมาก แต่ต้องคำนึงถึงความเสี่ยงและผลตอบแทนรวมในระยะยาวด้วย
คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับ เงินปันผล
1. หุ้นปันผลกับหุ้นเติบโต (Growth Stock) ต่างกันอย่างไร
ตอบ: หุ้นปันผลแบ่งกำไรส่วนใหญ่คืนผู้ถือหุ้นเป็นเงินสด ผลตอบแทนหลักจึงมาจากปันผล ส่วนหุ้นเติบโตเก็บกำไรไว้ขยายธุรกิจ จ่ายปันผลน้อยหรือไม่จ่าย ผลตอบแทนหลักมาจากราคาหุ้นที่เพิ่มขึ้น และมักผันผวนมากกว่า
2. ใครควรลงทุนในหุ้นปันผล?
ตอบ: เหมาะกับผู้ที่ต้องการกระแสเงินสดจากการลงทุนระยะยาว และยอมรับความผันผวนของราคาหุ้นได้
3. หุ้นปันผลจ่ายทุกเดือนหรือไม่
ตอบ: ไม่จำเป็น บางบริษัทจ่ายปีละครั้งหรือหลายครั้งต่อปี ขึ้นอยู่กับนโยบายและผลประกอบการของบริษัท
4. หุ้นปันผลสูงมีความเสี่ยงไหม
ตอบ: มี เพราะ Dividend Yield ที่สูงอาจเกิดจากราคาหุ้นที่ลดลง และบริษัทอาจลดหรืองดจ่ายปันผลในอนาคตได้
5. เงินปันผล 10,000 บาท ได้รับเงินจริงเท่าไรหลังหักภาษี
ตอบ: หากถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 10% จะได้รับเงินจริง 9,000 บาท โดยอาจมีภาษีที่ต้องคำนวณเพิ่มเติมหรือเครดิตภาษีได้ตามเงื่อนไข
6.ต้องถือหุ้นนานแค่ไหนถึงจะได้รับเงินปันผล
ตอบ: ไม่มีขั้นต่ำ แต่หากซื้อหุ้นก่อนวัน XD (อย่างช้าวันทำการก่อนวัน XD) ก็มีสิทธิรับปันผลรอบนั้น แม้จะขายในวัน XD ก็ตาม