บทความนี้ FlowAccount จะพาคุณไปดูข้อกฎหมายและสิทธิประโยชน์ของลูกจ้างที่ควรรู้ เมื่อเจอปัญหานายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน ลูกจ้างสามารถร้องเรียนได้ที่ไหน มีขั้นตอนอย่างไร และในกรณีที่ไม่มีสัญญาจ้างจะสามารถเรียกร้องสิทธิ์ได้หรือไม่ เพื่อให้ลูกจ้างได้รับค่าตอบแทนที่พึงได้อย่างเป็นธรรม

นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน ลูกจ้างร้องเรียนได้หรือไม่ ?

คำตอบคือ "ได้" อย่างแน่นอน ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 กำหนดให้นายจ้างมีหน้าที่ต้องจ่ายค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา และค่าทำงานในวันหยุดให้แก่ลูกจ้างตามกำหนดเวลา หากนายจ้างผิดนัดชำระ ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใดก็ตาม ถือว่าเป็นการทำผิดกฎหมายแรงงาน ลูกจ้างมีสิทธิ์ที่จะยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน หรือฟ้องร้องต่อศาลแรงงานได้ทันที เพื่อเรียกร้องเงินค่าจ้างที่ค้างจ่าย รวมถึงดอกเบี้ยและเงินเพิ่มตามที่กฎหมายกำหนด

นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน ลูกจ้างต้องแจ้งที่ไหน ?

เมื่อเจรจากันแล้วไม่เป็นผล ลูกจ้างไม่ควรปล่อยผ่าน สามารถดำเนินการร้องเรียนได้ผ่านช่องทางต่าง ๆ ของหน่วยงานภาครัฐ ดังนี้

1. ยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน: สามารถเดินทางไปยื่นคำร้อง (คร.7) ได้ที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในเขตพื้นที่ที่ลูกจ้างทำงานอยู่ หรือที่หลายคนเรียกติดปากว่าไป แจ้งกรมแรงงาน นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน นั่นเอง
2. ร้องเรียนผ่านช่องทางออนไลน์: หากไม่สะดวกเดินทาง สามารถร้องเรียนผ่านระบบ E-Service ของ กรมแรงงาน นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน หรือสายด่วนกระทรวงแรงงาน 1506 กด 3
3. ฟ้องศาลแรงงาน: หากเป็นกรณีที่มีมูลค่าความเสียหายสูง หรือมีความซับซ้อน ลูกจ้างสามารถนำเรื่องขึ้นฟ้องต่อศาลแรงงานกลาง หรือศาลแรงงานภาคได้ 

สำหรับใครที่สงสัยว่า นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน แจ้งที่ไหน ได้บ้าง แนะนำให้เริ่มจากการยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานก่อน เพราะเป็นขั้นตอนที่สะดวก รวดเร็ว และไม่มีค่าใช้จ่าย

นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน ไม่มีสัญญาจ้าง ทำยังไง?

นี่เป็นความเข้าใจผิดที่พบบ่อยมากว่า "ถ้าไม่มีสัญญาจ้าง ก็เรียกร้องอะไรไม่ได้" ความจริงแล้ว แม้จะเป็นกรณี นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน ไม่มีสัญญา จ้างที่เป็นลายลักษณ์อักษร ลูกจ้างก็ยังได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายแรงงานทุกประการ

เพราะตามกฎหมายแล้ว พฤติการณ์ที่มีการทำงานให้และมีการจ่ายค่าตอบแทน ถือเป็นสัญญาจ้างงานโดยปริยาย (สัญญาจ้างด้วยวาจา) สิ่งที่ลูกจ้างต้องทำคือรวบรวมหลักฐานเพื่อพิสูจน์ความสัมพันธ์การเป็นนายจ้าง-ลูกจ้าง เช่น สลิปเงินเดือน, รายการเดินบัญชีธนาคาร (Statement), บัตรตอกเวลา, รูปถ่ายขณะทำงาน, แชทการสั่งงาน หรือหลักฐานการส่งเงินสมทบประกันสังคมมาตรา 33 หากมีหลักฐานเหล่านี้ ก็สามารถร้องเรียนได้เช่นกัน

นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน มีโทษทางกฎหมายอย่างไรบ้าง ?

หากนายจ้างฝ่าฝืนไม่จ่ายค่าจ้าง นอกจากจะต้องจ่ายเงินต้นคืนให้ครบแล้ว ยังมี "ต้นทุน" ที่ต้องจ่ายเพิ่มตามกฎหมาย ดังนี้

• ดอกเบี้ย: นายจ้างต้องจ่ายดอกเบี้ยให้ลูกจ้างในอัตราร้อยละ 15 ต่อปี ของยอดเงินที่ค้างจ่าย
• เงินเพิ่ม: หากนายจ้างจงใจไม่จ่ายเงินโดยปราศจากเหตุผลอันสมควร จะต้องจ่ายเงินเพิ่มให้แก่ลูกจ้างอีกร้อยละ 15 ของเงินที่ค้างจ่าย ทุก ๆ 7 วัน
• โทษอาญา: หากพนักงานตรวจแรงงานมีคำสั่งให้นายจ้างจ่ายเงิน แต่เพิกเฉยไม่ปฏิบัติตาม นายจ้างอาจมีความผิดฐานขัดคำสั่งเจ้าพนักงาน มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ถ้านายจ้างจะขอจ่ายเงินเดือนล่าช้า ทำได้หรือไม่ ?

ในทางปฏิบัติ ทำได้ แต่ต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายกำหนดและได้รับความยินยอมจากลูกจ้างอย่างถูกต้อง เนื่องจากค่าจ้างถือเป็นสภาพการจ้างที่สำคัญ หากนายจ้างมีความจำเป็นต้องเลื่อนจ่ายเงินเดือน ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลทางธุรกิจหรือสภาพคล่องทางการเงิน นายจ้าง ต้องแจ้งให้ลูกจ้างทราบล่วงหน้าเป็นลายลักษณ์อักษร โดยระบุเหตุผลและวันที่คาดว่าจะจ่ายให้ชัดเจน

สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ "ความยินยอมของลูกจ้าง" หากลูกจ้างไม่ยินยอม นายจ้างก็ไม่มีสิทธิ์ที่จะเลื่อนจ่ายและถือว่าผิดนัดชำระหนี้ทันที ซึ่งลูกจ้างมีสิทธิ์คิดดอกเบี้ยผิดนัดได้ตามกฎหมาย (ร้อยละ 15 ต่อปี) แต่หากลูกจ้างยินยอม นายจ้างก็สามารถจ่ายล่าช้าได้ตามที่ตกลงกัน โดยไม่ถือว่าผิดสัญญาจ้าง

นายจ้างจ่ายเงินเดือนไม่ครบ ได้หรือไม่ ?

กรณีที่นายจ้างจ่ายเงินเดือนไม่ครบตามจำนวนที่ตกลงกันไว้ (หักเงินโดยไม่มีเหตุผลอันควร) ถือว่ามีความผิดตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน มาตรา 76 ที่ห้ามมิให้นายจ้างหักค่าจ้าง เว้นแต่จะเป็นกรณีที่กฎหมายยกเว้น เช่น ชำระภาษี, ประกันสังคม, หรือชดใช้ค่าเสียหายตามที่ตกลงกัน

อย่างไรก็ตาม หากเป็นกรณีที่เกิดจากความผิดพลาดทางบัญชี หรือปัญหาทางการเงินชั่วคราว นายจ้าง สามารถทำได้ โดยต้องรีบดำเนินการแก้ไขให้ถูกต้อง เช่น

• จ่ายเพิ่มเป็นกรณีพิเศษ: ในเดือนปัจจุบันทันทีที่ทราบข้อผิดพลาด หรือเมื่อสภาพคล่องทางการเงินกลับมาปกติ
• จ่ายตกเบิกในรอบถัดไป: โดยต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้าง และควรมีเอกสารแจ้งยอดเงินที่ค้างจ่าย (ตกเบิก) ให้ชัดเจนในสลิปเงินเดือนรอบถัดไป เพื่อเป็นหลักฐานยืนยันยอดหนี้ 

การกระทำดังกล่าวแม้จะทำได้ แต่ต้องระวังไม่ให้กระทบต่อการดำรงชีพของลูกจ้างจนเกินไป และควรมีการสื่อสารที่ชัดเจนเพื่อรักษาความสัมพันธ์อันดีระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง 

สรุปทั้งหมด

การที่ นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน ไม่ใช่แค่เรื่องผิดสัญญา แต่เป็นเรื่องผิดกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ซึ่งลูกจ้างมีสิทธิ์เรียกร้องค่าจ้างและค่าชดเชยตามกฎหมาย ไม่ว่าจะทำสัญญาจ้างแบบใดก็ตาม

และสำหรับนายจ้าง การจัดการเรื่องค่าจ้างให้ถูกต้องและตรงเวลา คือหัวใจสำคัญของการรักษาความสัมพันธ์ที่ดีกับพนักงาน หากคุณเป็นเจ้าของธุรกิจที่อยากบริหารเงินเดือนอย่างเป็นระบบโปรแกรมเงินเดือนออนไลน์ FlowAccount Payroll คือตัวช่วยที่ตอบโจทย์ ด้วยฟีเจอร์คำนวณเงินเดือน ภาษี และประกันสังคมอัตโนมัติ ช่วยลดความผิดพลาด ป้องกันปัญหาจ่ายเงินเดือนล่าช้า พร้อมออกสลิปเงินเดือนให้พนักงานได้ทันที เพิ่มความเป็นมืออาชีพและลดความกังวลใจเรื่องเงินเดือนไปได้เลย

คำถามที่พบบ่อย (FAQs) เมื่อนายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน

รวบรวมคำถามที่ลูกจ้างมักสงสัยเมื่อเกิดปัญหานายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน เพื่อให้คุณรู้เท่าทันกฏหมายแรงงานอย่างถูกต้อง

นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน เป็นความผิดอาญาหรือไม่ ?

ตอบ : โดยหลักแล้ว นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน ผิดอาญา ก็ต่อเมื่อฝ่าฝืนคำสั่งของพนักงานตรวจแรงงานที่ให้ชำระค่าจ้างภายในกำหนด ซึ่งมีโทษจำคุกและปรับ แต่หากเป็นเพียงการผิดนัดชำระหนี้ทั่วไป จะเป็นความผิดทางแพ่งที่ต้องฟ้องเรียกเงินคืนพร้อมดอกเบี้ย

นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน ต้องเตรียมหลักฐานอะไรบ้าง?

ตอบ : เอกสารสำคัญที่ต้องใช้ ได้แก่ สำเนาบัตรประชาชน, สำเนาทะเบียนบ้าน, สลิปเงินเดือนย้อนหลัง, หนังสือรับรองเงินเดือน, รายการเดินบัญชีธนาคาร (Statement), บันทึกการลงเวลาทำงาน, สัญญาจ้างงาน (ถ้ามี), และหลักฐานการติดต่อหรือทวงถามค่าจ้างผ่านทางแชทหรืออีเมล

นายจ้างไม่จ่ายเงินเดือน แจ้งความได้ไหม?

ตอบ : หากเป็นการค้างจ่ายค่าจ้างทั่วไป ไม่สามารถแจ้งความดำเนินคดีอาญา ที่สถานีตำรวจได้ทันที เพราะเป็นคดีแพ่งที่ต้องฟ้องร้องเรียกค่าเสียหาย แต่สามารถลงบันทึกประจำวันไว้เป็นหลักฐานได้ แนะนำให้ไปร้องเรียนที่กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือศาลแรงงาน จะตรงจุดและได้ผลดีกว่า