บทความนี้ FlowAccount จะพาคุณไปทำความเข้าใจเกี่ยวกับสิทธิ์วันหยุดพักผ่อนประจำปี หรือ "วันลาพักร้อน" ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน เพื่อให้ทั้งฝ่ายทรัพยากรบุคคล (HR) เจ้าของกิจการ และพนักงาน วางแผนการทำงานและวันพักผ่อนร่วมกันได้อย่างราบรื่น เพื่อให้ทุกคนเตรียมตัววางแผนเที่ยวในช่วงวันหยุด 2569 ล่วงหน้า

ลาพักร้อน คืออะไร ?

ลาพักร้อน คือวันที่ลูกจ้างสามารถหยุดงานได้โดยยังได้รับค่าจ้างตามปกติ หรือในทางกฎหมายเรียกว่า "วันหยุดพักผ่อนประจำปี" ที่จะสามารถลาได้เฉพาะในวันทำงานเท่านั้น ซึ่งการลาพักร้อนคือสิทธิ์ขั้นพื้นฐานที่กฎหมายแรงงานกำหนดไว้เพื่อให้ลูกจ้างได้มีเวลาพักผ่อนคลายเครียดจากการทำงาน เป็นหนึ่งใน สวัสดิการพนักงาน ที่สำคัญที่ช่วยสร้างสมดุลระหว่างชีวิตและการทำงาน (Work-Life Balance) ที่ดี

ลาพักร้อนได้กี่วันต่อปี? ตามกฎหมายแรงงาน

ตามมาตรา 30 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 กำหนดไว้ว่า ลูกจ้างซึ่งทำงานติดต่อกันมาแล้วครบ 1 ปี มีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีได้ไม่น้อยกว่า 6 วันทำงาน โดยที่ยังได้รับค่าจ้าง ซึ่งนายจ้างจะเป็นผู้กำหนดวันหยุดดังกล่าวให้แก่ลูกจ้างล่วงหน้าหรือตามที่นายจ้างและลูกจ้างจะตกลงกัน

 

ดังนั้น คำตอบของคำถามที่ว่า ‘ทำงานครบ 1 ปี ลาพักร้อนได้กี่วัน’ คือ "อย่างน้อย 6 วัน" อย่างไรก็ตาม นายจ้างสามารถกำหนดให้มีวันหยุดพักผ่อนประจำปีมากกว่า 6 วันก็ได้ ขึ้นอยู่กับนโยบายของแต่ละองค์กรที่ต้องการจูงใจและรักษาพนักงานไว้

แล้วถ้าพนักงานอายุงานมากขึ้น จะได้วันลาพักร้อนเพิ่มขึ้นไหม?

อย่างไรก็ตาม จำนวนวันลาพักร้อนที่เพิ่มขึ้นตามอายุงานนั้น ไม่ได้ถูกกำหนดไว้ในกฎหมายแรงงาน ว่าต้องเพิ่มขึ้นเท่าใด แต่เป็นดุลยพินิจและนโยบายสวัสดิการของแต่ละบริษัทที่ต้องการจูงใจพนักงาน โดยอัตราวันลาที่นิยมใช้กันทั่วไปในภาคเอกชน มักจะมีเกณฑ์คร่าว ๆ ดังนี้

 

• ทำงานครบ 3 ปี ลาพักร้อนได้กี่วัน? : ตามกฎหมายยังคงบังคับขั้นต่ำที่ 6 วัน แต่บริษัทส่วนใหญ่มักมีนโยบายเพิ่มวันลาพักร้อนให้ตามอายุงาน (Top-up) เช่น อาจเพิ่มเป็น 8-10 วัน
• ทำงานครบ 5 ปี ลาพักร้อนได้กี่วัน? : หลายองค์กรปรับฐานวันลาพักร้อนขึ้นเมื่อพนักงานทำงานครบ 5 ปี อาจขยับไปที่ 10-12 วัน 
• ทำงานครบ 10 ปี ลาพักร้อนได้กี่วัน? : สำหรับพนักงานที่มีอายุงานเกิน 10 ปี บริษัทชั้นนำมักมอบสิทธิ์วันลาพักร้อนสูงสุดให้ ซึ่งอาจสูงถึง 15-20 วัน ขึ้นอยู่กับโครงสร้างสวัสดิการพนักงานของบริษัทนั้น ๆ 

สรุปง่าย ๆ คือ ลาพักร้อน กฎหมายแรงงาน กำหนดขั้นต่ำไว้ที่ 6 วันเมื่อทำงานครบ 1 ปี ส่วนที่เหลือคือนโยบายเพิ่มเติมที่แต่ละองค์กรสามารถมอบให้ลูกจ้างเป็นกรณีเพิ่มเติมได้ ทั้งนี้นอกจากอายุงาน บางบริษัทสามารถเพิ่มวันลาพักร้อน ตามตำแหน่งของพนักงานแต่ละคนตามโครงสร้างองค์กรได้ 

ลาพักร้อน ต้องลาล่วงหน้ากี่วัน ?

กฎหมายแรงงานไม่ได้ระบุเจาะจงว่า ลาพักร้อน ต้องลาล่วงหน้ากี่วัน แต่เน้นที่ "ข้อตกลง" ระหว่างนายจ้างและลูกจ้างเป็นหลัก โดยทั่วไปแต่ละบริษัทจะมีระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานระบุไว้อย่างชัดเจน เพื่อไม่ให้กระทบต่อการทำงาน

 

• การลาพักร้อนทั่วไป: มักต้องแจ้งล่วงหน้าอย่างน้อย 3 วัน หรือ 1 สัปดาห์ เพื่อให้หัวหน้างานบริหารจัดการงานแทนในช่วงที่พนักงานลาได้
• การลาพักร้อนยาว (เช่น 5 วันขึ้นไป): บางบริษัทอาจกำหนดให้แจ้งล่วงหน้า 1 เดือน
• กรณีเร่งด่วน: ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของหัวหน้างาน 

ดังนั้น พนักงานควรศึกษากฎระเบียบของบริษัทตนเองให้ชัดเจนก่อนวางแผนใช้วันลาพักร้อนหรือวางแผนการเดินทางทุกครั้ง

ทำงานไม่ครบปี มีสิทธิลาพักร้อนไหม? ต้องทำงานกี่ปีถึงจะได้พักร้อน

ตามกฎหมายแรงงานระบุไว้ชัดเจนว่า ลูกจ้างต้องทำงานติดต่อกันครบ 1 ปี จึงจะมีสิทธิ์หยุดพักผ่อนประจำปีไม่น้อยกว่า 6 วัน แต่ในทางปฏิบัติ มาตรา 30 วรรคสอง ก็เปิดช่องให้นายจ้าง "อาจ" กำหนดวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้แก่ลูกจ้างที่ทำงานยังไม่ครบ 1 ปีก็ได้ โดยจะคำนวณให้ตามส่วน (Pro-rate)

 

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมบางบริษัท พนักงานใหม่ที่เพิ่งผ่านช่วงทดลองงาน ก็สามารถใช้สิทธิ์ลาพักร้อนได้เลยโดยไม่ต้องรอครบปี ซึ่งถือเป็นสวัสดิการที่ดึงดูดคนทำงานรุ่นใหม่ได้เป็นอย่างดี

 

วิธีคำนวณวันลาพักร้อน มีกี่รูปแบบ อะไรบ้าง ?

เมื่อทราบแล้วว่า ลาพักร้อนได้กี่วัน สิ่งที่ HR ต้องทำคือการคำนวณสิทธิ์วันลาให้ถูกต้อง โดยเฉพาะกับพนักงานที่เข้างานระหว่างปี หรือยังทำงานไม่ครบปี ซึ่งวิธีคำนวณหลัก ๆ มีดังนี้

วิธีคำนวณวันลาพักร้อน แบบให้ใช้สิทธิ์หลังผ่านช่วงทดลองงาน

วิธีนี้เป็นรูปแบบที่บริษัทส่วนใหญ่นิยมใช้ คือจะนับสิทธิ์วันลาพักร้อนให้พนักงาน "ตั้งแต่วันแรกที่เริ่มงาน" (ตามสัดส่วนวันที่ทำงานจริงในปีนั้น) เพียงแต่มีเงื่อนไขว่า พนักงานจะสามารถ "เริ่มใช้วันลาได้" ก็ต่อเมื่อผ่านช่วงทดลองงาน (Probation) ไปแล้วเท่านั้น

 

• สูตรคำนวณ: (จำนวนวันตั้งแต่วันเริ่มงานจนถึงสิ้นปี / 365 วัน) x จำนวนวันพักร้อนต่อปีตามสิทธิ์

ตัวอย่าง: พนักงานเริ่มงานวันที่ 1 มกราคม และบริษัทมีนโยบายให้ลาพักร้อนได้ 6 วันต่อปี (โดยให้ใช้สิทธิ์หลังผ่านช่วงทดลองงาน 119 วัน)

• การคำนวณ: พนักงานทำงานตั้งแต่วันที่ 1 ม.ค. ถึง 31 ธ.ค. คิดเป็น 365 วัน
• จะได้สิทธิ์: (365 / 365) x 6 = 6 วันเต็ม 

โดยในกรณีนี้ แม้พนักงานจะได้สิทธิ์เต็ม 6 วันจากการคำนวณตั้งแต่วันเริ่มงาน แต่จะสามารถขอใช้สิทธิ์ลาพักร้อนได้จริงหลังจากวันที่ผ่านทดลองงานแล้ว (จากตัวอย่างจะเริ่มใช้ได้ตั้งแต่เดือนพฤษภาคมเป็นต้นไป) 

วิธีคำนวณวันลาพักร้อน แบบให้สิทธิ์เมื่อครบอายุงาน 1 ปี

วิธีนี้บริษัทจะกำหนดนโยบายว่า พนักงานต้องทำงานให้ครบ 1 ปีบริบูรณ์ก่อน จึงจะสามารถเริ่มใช้สิทธิ์ลาพักร้อนได้ โดยในระหว่างปีแรกที่ทำงาน จะยังไม่สามารถใช้วันลาพักร้อนได้ แต่จะนำสิทธิ์ที่ควรได้จากการทำงานในปีแรก ไปสมทบรวมกับสิทธิ์ของปีที่ 2 เมื่อทำงานครบปีแล้ว

 

• ตัวอย่าง : พนักงาน A เข้างานวันที่ 1 มกราคม 2025 อายุงานครบ 1 ปี ในวันที่ 1 มกราคม 2026 ซึ่งสิทธิ์ลาพักร้อน จะใช้ได้ตอนอายุงานครบ 1 ปี หมายความว่า เมื่อถึงวันที่ 1 มกราคม 2026 พนักงาน A จะได้วันลาพักร้อนใช้ในปีนั้น 6+6 = 12 วัน ซึ่ง 6 วันแรก มาจากสิทธิ์ลาพักร้อนที่นับในปี 2025 และ 6 วันหลังมาจากสิทธิ์ลาพักร้อนที่ได้รับในปี 2026

จัดการวัน “ลาพักร้อน” ให้เป็นเรื่องง่าย ทั้งพนักงานและ HR ด้วย FlowAccount Payroll

การเข้าใจว่าพนักงานสามารถ ลาพักร้อนได้กี่วัน และบริหารจัดการวันหยุดให้ถูกต้องตามกฎหมาย ไม่เพียงแต่ช่วยลดข้อขัดแย้งทางกฎหมาย แต่ยังช่วยสร้างบรรยากาศการทำงานที่ดีในองค์กร เมื่อพนักงานได้พักผ่อนอย่างเต็มที่ ประสิทธิภาพในการทำงานย่อมดีขึ้นตามไปด้วย

แต่ปัญหาที่ HR และเจ้าของธุรกิจมักเจอคือ การจัดการเอกสารการลาที่วุ่นวาย การนับวันลาคงเหลือผิดพลาด หรือการอนุมัติที่ล่าช้า จะดีกว่าไหมถ้าคุณมีตัวช่วยจัดการเรื่องนี้ให้เป็นระบบ?

FlowAccount Payroll โปรแกรมเงินเดือนออนไลน์ กำลังจะเปิดตัวฟีเจอร์ใหม่อย่าง Leave Request ที่ช่วยให้พนักงานสามารถกดส่งคำขอลาพักร้อน ลากิจ หรือลาป่วย ผ่านระบบออนไลน์ได้ทันที หัวหน้างานกดอนุมัติได้ง่าย ๆ ผ่านมือถือ ระบบจะตัดวันลาและคำนวณยอดคงเหลือให้อัตโนมัติ พร้อมจัดการด้านเอกสารสำหรับ HR ออกสลิปเงินเดือนและใบทวิ 50  ได้อย่างถูกต้อง แม่นยำ จบปัญหาเรื่องการจัดการวันลา ให้ HR มีเวลาโฟกัสกับการบริหารทีมได้มากขึ้น

 

สนใจเริ่มใช้งาน FlowAccount Payroll ตอนนี้ คลิกที่นี่

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับการลาพักร้อน

รวบรวมข้อสงสัยเกี่ยวกับการลาพักร้อนที่พนักงานและ HR มักถามกันบ่อยที่สุด

ลากิจ กับ ลาพักร้อน ต่างกันอย่างไร ?

ตอบ: คำถามที่ว่า ลากิจ กับ ลาพักร้อน ต่างกันอย่างไร คือประเด็นที่หลายคนสับสน ซึ่งสามารถอธิบายได้ดังนี้

• ลาพักร้อน (วันหยุดพักผ่อนประจำปี): เป็นสิทธิ์เพื่อการ "พักผ่อน" โดยได้รับค่าจ้าง ต้องทำงานครบ 1 ปีก่อน (ตามกฎหมาย) กำหนดให้นายจ้างต้องให้วันลาพักร้อนกับลูกจ้างไม่น้อยกว่า 6 วัน/ปี ทั้งนี้บางบริษัทอาจมีนโยบายใช้สิทธิ์วันลาพักร้อนกับพนักงานได้เลยหลังผ่านช่วงทดลองงาน 
• ลากิจ (ลากิจธุระอันจำเป็น): เป็นการลาเพื่อไปทำธุระสำคัญที่ไม่สามารถให้คนอื่นทำแทนได้ เช่น ติดต่อราชการ กฎหมายกำหนดให้ลูกจ้างมีสิทธิ์ลากิจได้ไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี และต้องได้รับค่าจ้างใน 3 วันนั้นด้วย

ลาพักร้อนที่เหลือสะสม ยกยอดไปปีหน้าได้ไหม?

ตอบ: ตามกฎหมาย นายจ้างและลูกจ้าง "สามารถตกลงกัน" ให้สะสมวันหยุดพักผ่อนประจำปีที่ยังไม่ได้หยุดในปีนั้น รวมเข้ากับปีต่อ ๆ ไปได้ แต่หากไม่มีข้อตกลง บริษัทอาจกำหนดให้ตัดสิทธิ์เมื่อสิ้นปี ดังนั้นควรอ่านระเบียบของบริษัทให้ถี่ถ้วนก่อนเสมอ

ถ้าใช้วันลาพักร้อนไม่ครบ เปลี่ยนเป็นเงินแทนได้หรือไม่ ?

ตอบ: กรณีพนักงานยังทำงานอยู่ และเหลือวันลาพักร้อนในปีนั้น ๆ จะเปลี่ยนเป็นเงินได้หรือไม่ ขึ้นอยู่กับข้อตกลงของบริษัท แต่ในกรณี "เลิกจ้าง" โดยลูกจ้างไม่ได้ทำความผิดร้ายแรง หรือบริษัทเลิกกิจการ นายจ้าง ต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีตามสัดส่วนที่ลูกจ้างพึงได้รับคืนเป็นเงิน (และต้องได้รับเงินชดเชยเลิกจ้างด้วย)

ลาพักร้อนติดต่อกันได้กี่วัน ?

ตอบ: ไม่มีกฎหมายกำหนดเพดานสูงสุดว่าห้ามลาติดต่อกันเกินกี่วัน ขึ้นอยู่กับการวางกฏระเบียบของแต่ละบริษัทหรือขึ้นอยู่กับการตกลงกับนายจ้างและความเหมาะสมของเนื้องาน หากเคลียร์งานได้และหัวหน้าอนุมัติ ก็สามารถลาติดต่อกันหลายวันได้

ข้าราชการ ลาพักร้อนได้กี่วัน ?

ตอบ: สำหรับคำถามที่ว่า ลาพักร้อนได้กี่วัน ข้าราชการ ? ต้องอธิบายว่าข้าราชการมีสิทธิลาพักร้อนได้ปีละ 10 วันทำการ โดยสามารถสะสมวันลาที่เหลือได้ แต่รวมกับปีปัจจุบันไม่เกิน 20 วันทำการ และถ้าทำงานมาแล้ว 10 ปีขึ้นไป สามารถสะสมได้รวมไม่เกิน 30 วันทำการ หากบรรจุไม่ถึง 6 เดือน จะไม่มีสิทธิ์ลาในปีนั้น