เงินปันผล คืออะไร คำนวณอย่างไร และมีวิธีรับเงินอย่างไร

เงินปันผล

นักลงทุนมักรู้กันดีว่า เมื่อซื้อหุ้นแล้ว นอกจากจะมีโอกาสได้กำไรจากจากราคาหุ้นที่เพิ่มขึ้นแล้ว อาจจะได้รับ เงินปันผล (Dividend) ซึ่งเป็นผลตอบแทนที่บริษัทแบ่งจากกำไรให้แก่ผู้ถือหุ้นอีกด้วย แต่การเลือกหุ้นปันผลไม่ควรดูเพียงว่า “ได้เงินปันผลกี่บาท” เพราะหุ้นแต่ละตัวให้อัตราผลตอบแทนไม่เท่ากัน และยังมีหลักเกณฑ์ในการจ่ายเงินปันผล พร้อมเรื่องภาษีที่นักลงทุนต้องทำความเข้าใจ

ในบทความนี้จะพาทุกคนไปเรียนรู้ว่า เงินปันผลคืออะไร คำนวณอย่างไร และเงื่อนไขอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนภาษีที่ต้องรู้


เลือกอ่านได้เลย!

เงินปันผล คืออะไร?


เงินปันผล (Dividend)  คือ ส่วนแบ่งกำไรที่บริษัทจ่ายคืนให้ผู้ถือหุ้นตามสัดส่วนจำนวนหุ้นที่ถืออยู่ ถ้าถือหุ้นมากก็ได้มาก ถือหุ้นน้อยก็ได้น้อย ซึ่งบริษัทไม่ได้จำเป็นต้องจ่ายเงินปันผลทุกปี ขึ้นอยู่กับผลประกอบการ และนโยบายของบริษัท


ผู้มีสิทธิได้รับเงินปันผล คือ ผู้ถือหุ้นที่มีสิทธิตามวันที่บริษัทกำหนด โดยสำหรับหุ้นที่ซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ นักลงทุนต้องซื้อหุ้น ก่อนวันขึ้นเครื่องหมาย XD จึงจะได้รับสิทธิเงินปันผลในรอบนั้น

นอกจากนี้ เงินปันผลยังแตกต่างจาก กำไรจากการขายหุ้น (Capital Gain) เพราะเงินปันผลมาจากการจัดสรรกำไรของบริษัทให้ผู้ถือหุ้น ขณะที่กำไรจากการขายหุ้นเกิดจากการขายหุ้นได้ในราคาสูงกว่าต้นทุนที่ซื้อมา


เงินปันผลมีกี่ประเภท


โดยทั่วไปการจ่ายปันผลที่พบได้บ่อย แบ่งได้เป็น 2 รูปแบบหลัก ได้แก่


1. เงินปันผลเป็นเงินสด (Cash Dividend)

เงินปันผลเป็นเงินสด (Cash Dividends) คือ การที่บริษัทนำกำไรมาจัดสรรและจ่ายให้แก่ผู้ถือหุ้นในรูปแบบเงินสดตามจำนวนหุ้นที่ถืออยู่ เช่น หากบริษัทประกาศจ่ายเงินปันผลหุ้นละ 1 บาท ผู้ถือหุ้น 10,000 หุ้น จะได้รับเงินปันผล 10,000 บาท 

ข้อดีคือผู้ถือหุ้นได้รับเงินสดโดยตรง สามารถนำไปใช้หรือนำกลับไปลงทุนต่อได้


2. เงินปันผลเป็นหุ้น (Stock Dividend)

เงินปันผลเป็นหุ้น (Stock Dividends) คือ การที่บริษัทจ่ายเงินปันผลให้แก่ผู้ถือหุ้นในรูปแบบหุ้นของบริษัทแทนเงินสด โดยผู้ถือหุ้นจะได้รับหุ้นเพิ่มตามสัดส่วนการถือหุ้นเดิม เช่น หากบริษัทประกาศจ่ายหุ้นปันผลในอัตรา 10 หุ้นเดิมต่อ 1 หุ้นปันผล ผู้ถือหุ้นที่มีหุ้นเดิม 10,000 หุ้น จะได้รับหุ้นปันผลเพิ่มอีก 1,000 หุ้น ตามเงื่อนไขของบริษัท 

เงินปันผลเป็นหุ้น ต่างจากเงินปันผลเป็นเงินสดตรงที่ผู้ถือหุ้นไม่ได้รับเงินสดทั้งหมดทันที แต่จะมีจำนวนหุ้นเพิ่มขึ้น 


เงินปันผลกับหุ้นปันผลต่างกันอย่างไร?


สำหรับนักลงทุนมือใหม่ มักได้ยินคำว่า เงินปันผล (Dividend), หุ้นที่จ่ายเงินปันผล (Dividend-paying Stock) และหุ้นปันผล (Stock Dividend)  สามคำนี้ฟังดูคล้ายกันมาก แต่มีความหมายต่างกัน ดังนี้


เงินปันผลกับหุ้นปันผลต่างกันอย่างไร?


วิธีคำนวณเงินปันผล พร้อมตัวอย่าง


เมื่อบริษัทประกาศจ่ายปันผล จะแจ้งเป็น เงินปันผลต่อหุ้น (Dividend per Share: DPS) หน่วยเป็นบาทต่อหุ้น เราแค่นำตัวเลขนี้มาคูณกับจำนวนหุ้นที่ถืออยู่


สูตรคำนวณเงินปันผลที่จะได้รับ


เงินปันผลที่ได้รับ (บาท) = จำนวนหุ้นที่ถือ × เงินปันผลต่อหุ้น (DPS)


ตัวอย่างการคำนวณเงินปันผล


สมมติถือหุ้นบริษัท A จำนวน 1,000 หุ้น และบริษัทประกาศจ่ายเงินปันผล 3 บาทต่อหุ้น

เงินปันผลก่อนหักภาษี = 1,000 × 3 = 3,000 บาท

ดังนั้น ผู้ถือหุ้นจะมีสิทธิได้รับเงินปันผลก่อนหักภาษีจำนวน 3,000 บาท


Dividend Yield คืออะไร คำนวณอย่างไร?


Dividend Yield หรืออัตราผลตอบแทนจากเงินปันผล คือ อัตราที่ใช้เปรียบเทียบเงินปันผลต่อหุ้นกับราคาหุ้น เพื่อให้เห็นว่าหากลงทุนซื้อหุ้นในราคานั้น เงินปันผลคิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์ของเงินลงทุน

ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยอธิบาย Dividend Yield ว่าเป็นการเปรียบเทียบเงินปันผลจ่ายต่อหุ้นสามัญกับราคาตลาดของหุ้น เพื่อประเมินโอกาสได้รับผลตอบแทนจากเงินปันผลเมื่อเทียบกับราคาหุ้น


สูตร Dividend Yield


Dividend Yield = (เงินปันผลต่อหุ้นต่อปี ÷ ราคาหุ้น) × 100


ตัวอย่าง บริษัท A จ่ายเงินปันผลรวมทั้งปีหุ้นละ 2 บาท และราคาหุ้นอยู่ที่ 40 บาท

Dividend Yield = (2 ÷ 40) × 100 = 5%

หมายความว่า ผลตอบแทนจากเงินปันผลคิดเป็นประมาณ 5% ของราคาหุ้น

แต่อย่างไรก็ตาม เราต้องเข้าใจว่าไม่ได้มีการกำหนดตายตัวว่า Dividend Yield เท่าไรถึงเรียกว่าสูง เพราะแต่ละอุตสาหกรรมมีลักษณะธุรกิจ การเติบโต และนโยบายจ่ายเงินปันผลแตกต่างกัน และ Dividend Yield ที่สูงอาจไม่ได้หมายความว่าเป็นหุ้นดีเสมอไป เพราะจากสูตรนี้ Dividend Yield อาจสูงเพราะจำนวนเงินปันผลสูงขึ้น หรือราคาหุ้นที่ลดลง


ดังนั้น เราจึงควรใช้ Dividend Yield เป็นหนึ่งในตัวชี้วัด ไม่ใช่ดูเพียงตัวเลขเดียว และไม่ได้หมายถึงผลตอบแทนรวมจากการลงทุน เพราะผลตอบแทนรวมยังได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของราคาหุ้นด้วย


ลงทุนในหุ้นที่จ่ายเงินปันผลดีไหม มีข้อดีและความเสี่ยงอะไรบ้าง


หุ้นที่จ่ายเงินปันผลอาจเป็นทางเลือกสำหรับผู้ลงทุน ซึ่งมีทั้งข้อดีและข้อเสีย ดังนี้


ข้อดีของการลงทุนหุ้นปันผล

  •     มีกระแสเงินสดระหว่างทาง ได้เงินจริงโดยไม่ต้องขายหุ้น เหมาะกับคนที่ต้องการรายได้สม่ำเสมอ
  •     ทบต้นได้ นำเงินปันผลไปซื้อหุ้นเพิ่ม จำนวนหุ้นโตขึ้น ปันผลรอบถัดไปก็มากขึ้น
  •     บ่งบอกสุขภาพธุรกิจ บริษัทที่จ่ายปันผลเป็นเงินสดได้ต่อเนื่องหลายปี มักมีกำไรและกระแสเงินสดจริง
  •     ช่วยพยุงพอร์ตช่วงตลาดผันผวน แม้ราคาหุ้นไม่ขึ้น ก็ยังมีผลตอบแทนจากปันผลเข้ามา

ความเสี่ยงของการลงทุนหุ้นปันผล

  •     ราคาหุ้นลดลงได้ ถ้าราคาหุ้นตก 15% แต่ได้ปันผล 5% ภาพรวมก็ยังขาดทุน
  •     บริษัทลดหรืองดปันผลได้ เมื่อกำไรลด ธุรกิจถดถอย หรือต้องเก็บเงินไว้ลงทุน
  •     กับดัก Yield สูง (Dividend Trap) ซื้อเพราะ Yield สูง แต่จริง ๆ ราคาหุ้นตกเพราะธุรกิจมีปัญหา
  •     การเติบโตอาจจำกัด บริษัทที่จ่ายปันผลเกือบหมดกำไร เหลือเงินขยายธุรกิจน้อย

หุ้นปันผลเหมาะกับนักลงทุนแบบไหน

หุ้นปันผลอาจเหมาะกับผู้ลงทุนระยะกลางถึงระยะยาวที่ต้องการกระแสเงินสดเป็นระยะ และยอมรับความผันผวนของราคาหุ้นได้

อย่างไรก็ตาม ก่อนลงทุนควรพิจารณาทั้งพื้นฐานธุรกิจ ฐานะทางการเงิน ความสามารถในการสร้างกระแสเงินสด และราคาที่ลงทุน ไม่ใช่เลือกจาก Dividend Yield เพียงอย่างเดียว


วิธีเลือกหุ้นปันผล ควรพิจารณาอะไรบ้าง


หากต้องการลงทุนหุ้นเพื่อหวังเงินปันผล ไม่ควรดูเพียงว่าบริษัทใดจ่ายปันผลสูงที่สุด แต่ควรดูว่าบริษัทสามารถรักษาการจ่ายปันผลนั้นได้หรือไม่ โดยพิจารณาประเด็นสำคัญ เช่น

  1. ประวัติการจ่ายเงินปันผลย้อนหลัง
    ดูว่าบริษัทมีความสม่ำเสมอในการจ่ายเงินปันผลหรือไม่ รวมถึงเงินปันผลมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ลดลง หรือผันผวนมากเพียงใด
  2. ผลประกอบการและความสามารถในการทำกำไร
    ผลประกอบการและกำไรของธุรกิจจะสะท้อนเรื่องการจ่ายเงินปันผล หากกำไรลดลงต่อเนื่อง ความสามารถในการจ่ายเงินปันผลในอนาคตก็อาจลดลงตามไปด้วย
  3. อัตราการจ่ายเงินปันผล (Dividend Payout Ratio)
    เป็นอัตราที่ช่วยให้เห็นว่าบริษัทนำกำไรออกมาจ่ายเป็นเงินปันผลมากน้อยเพียงใด หากจ่ายสูงมากเมื่อเทียบกับกำไร อาจต้องพิจารณาว่าสามารถรักษาระดับดังกล่าวได้ในระยะยาวหรือไม่
  4. ฐานะทางการเงินและกระแสเงินสด
    บริษัทอาจมีกำไรทางบัญชี แต่หากกระแสเงินสดไม่แข็งแรง มีภาระหนี้สูง หรือต้องใช้เงินลงทุนจำนวนมาก ก็อาจไม่สามารถจ่ายเงินปันผลได้อย่างสม่ำเสมอ

สรุปแล้ว หุ้นปันผลที่น่าสนใจจึงไม่จำเป็นต้องเป็นหุ้นที่ให้ Dividend Yield สูงที่สุด แต่ควรเป็นบริษัทที่ สร้างกำไรและกระแสเงินสดได้อย่างยั่งยืน และสามารถจ่ายปันผลได้โดยไม่กระทบต่อธุรกิจ


ซื้อหุ้นปันผลตอนไหนถึงจะได้รับเงินปันผล


การซื้อหุ้นปันผลไม่ได้หมายความว่าจะได้รับเงินปันผลทันที เพราะสิทธิในการรับเงินปันผลขึ้นอยู่กับวันที่ซื้อหุ้นตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด นักลงทุนจึงควรทำความเข้าใจวันสำคัญที่เกี่ยวข้อง ตั้งแต่วันขึ้นเครื่องหมาย XD วันที่บริษัทกำหนดรายชื่อผู้ถือหุ้น ไปจนถึงวันจ่ายเงินปันผล เพื่อวางแผนซื้อหุ้นและตรวจสอบสิทธิของตัวเองได้อย่างถูกต้อง


วัน XD และ Record Date คืออะไร?


นักลงทุนมือใหม่มักเข้าใจผิดคิดว่าซื้อหุ้นก่อน “วันจ่ายปันผล” ก็ทัน แต่จริง ๆ แล้ววันที่สำคัญคือ วัน XD

XD (Excluding Dividend)  คือเครื่องหมายที่แสดงว่าผู้ซื้อหุ้นตั้งแต่วันนั้นเป็นต้นไป จะไม่ได้รับสิทธิเงินปันผลในรอบดังกล่าว

ส่วน Record Date คือวันที่บริษัทกำหนดรายชื่อผู้ถือหุ้นที่มีสิทธิได้รับเงินปันผล


ดังนั้น หากต้องการได้รับเงินปันผล นักลงทุนต้องซื้อหุ้น ก่อนวัน XD


ตัวอย่าง Timeline การซื้อหุ้นเพื่อให้ได้สิทธิ์รับเงินปันผล มีดังนี้


ตัวอย่าง Timeline การซื้อหุ้นเพื่อให้ได้สิทธิ์รับเงินปันผล มีดังนี้


ดังนั้น หาก XD คือ วันศุกร์ที่ 13 มีนาคม นักลงทุนที่ต้องการสิทธิต้องซื้ออย่างช้าที่สุดในวันทำการก่อนหน้า คือวันพฤหัสบดีที่ 12 มีนาคม


ต้องถือหุ้นนานแค่ไหนถึงจะได้รับเงินปันผล 

หากซื้อหุ้นก่อนวัน XD แล้ว นักลงทุนสามารถขายหุ้นในวัน XD หรือหลังจากนั้น และยังคงได้รับสิทธิเงินปันผลในรอบดังกล่าว

นักลงทุนไม่จำเป็นต้องถือหุ้นหลายเดือนหรือครบ 1 ปี เพียงแต่ต้องซื้อหุ้นให้ทันก่อนวัน XD ตามหลักเกณฑ์การได้รับสิทธิ


เงินปันผลเข้าบัญชีเมื่อไร

บริษัทจะกำหนด วันจ่ายเงินปันผล หรือ Payment Date ซึ่งเป็นคนละวันกับ XD และ Record Date

หากผู้ถือหุ้นสมัครบริการ e-Dividend กับบริษัท ศูนย์รับฝากหลักทรัพย์ (ประเทศไทย) จำกัด หรือ TSD เงินปันผลสามารถโอนเข้าบัญชีธนาคารในวันที่ถึงกำหนดจ่ายโดยตรง

นักลงทุนจึงควรตรวจสอบประกาศของบริษัทหรือข้อมูลจากตลาดหลักทรัพย์ เพื่อดูวัน XD, Record Date และวันจ่ายเงินปันผลของหุ้นแต่ละบริษัทก่อนตัดสินใจลงทุน


เงินปันผลต้องเสียภาษีไหม แล้วเสียภาษีอย่างไร?


เงินปันผลที่บุคคลธรรมดาได้รับจากบริษัทไทยโดยทั่วไปจะถูก หักภาษี ณ ที่จ่าย 10% เช่น ได้รับเงินปันผล 10,000 บาท จะถูกหักภาษี 1,000 บาท และได้รับเงินจริง 9,000 บาท โดยผู้ถือหุ้นสามารถเลือกไม่นำเงินปันผลไปรวมคำนวณภาษีประจำปี หรือเลือกนำไปรวมคำนวณภาษีเพื่อใช้ เครดิตภาษีเงินปันผล ตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด ซึ่งวิธีที่คุ้มค่ากว่าขึ้นอยู่กับฐานภาษีของแต่ละคน


บริษัทจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นได้อย่างไร


บริษัทสามารถจ่ายเงินปันผลได้เมื่อมีกำไรเพียงพอ ไม่มีขาดทุนสะสมที่เป็นข้อห้ามตามกฎหมาย และได้รับอนุมัติตามขั้นตอน โดยอาจจ่ายเป็นเงินปันผลประจำปีหรือเงินปันผลระหว่างกาล 

ในส่วนของการทำบัญชี บริษัทต้องบันทึกลดกำไรสะสม ตั้งหนี้เงินปันผลค้างจ่าย และหักภาษี ณ ที่จ่ายตามหลักเกณฑ์ FlowAccount ช่วยให้ธุรกิจบันทึกรายการบัญชี จัดทำหนังสือรับรองการหัก ณ ที่จ่าย จัดการข้อมูลอย่างเป็นระบบ ทำให้การตรวจสอบรายการจ่ายเงินปันผลและเตรียมข้อมูลสำหรับปิดบัญชีสะดวกยิ่งขึ้น


สรุปเรื่องเงินปันผลที่ควรรู้ก่อนลงทุน


เงินปันผลที่สูงอาจดึงดูดใจ แต่สิ่งสำคัญกว่าคือบริษัทจะจ่ายปันผลได้อย่างยั่งยืนหรือไม่ ก่อนลงทุนจึงควรพิจารณาทั้ง Dividend Yield ผลประกอบการ และฐานะการเงินของบริษัท รวมถึงเข้าใจวันรับสิทธิและภาษีที่เกี่ยวข้อง เพราะการลงทุนที่ดีไม่ใช่แค่ได้เงินปันผลมาก แต่ต้องคำนึงถึงความเสี่ยงและผลตอบแทนรวมในระยะยาวด้วย



คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับ เงินปันผล


1. หุ้นปันผลกับหุ้นเติบโต (Growth Stock) ต่างกันอย่างไร

ตอบ: หุ้นปันผลแบ่งกำไรส่วนใหญ่คืนผู้ถือหุ้นเป็นเงินสด ผลตอบแทนหลักจึงมาจากปันผล ส่วนหุ้นเติบโตเก็บกำไรไว้ขยายธุรกิจ จ่ายปันผลน้อยหรือไม่จ่าย ผลตอบแทนหลักมาจากราคาหุ้นที่เพิ่มขึ้น และมักผันผวนมากกว่า


2. ใครควรลงทุนในหุ้นปันผล?

ตอบ: เหมาะกับผู้ที่ต้องการกระแสเงินสดจากการลงทุนระยะยาว และยอมรับความผันผวนของราคาหุ้นได้


3. หุ้นปันผลจ่ายทุกเดือนหรือไม่

ตอบ: ไม่จำเป็น บางบริษัทจ่ายปีละครั้งหรือหลายครั้งต่อปี ขึ้นอยู่กับนโยบายและผลประกอบการของบริษัท


4. หุ้นปันผลสูงมีความเสี่ยงไหม

ตอบ: มี เพราะ Dividend Yield ที่สูงอาจเกิดจากราคาหุ้นที่ลดลง และบริษัทอาจลดหรืองดจ่ายปันผลในอนาคตได้


5. เงินปันผล 10,000 บาท ได้รับเงินจริงเท่าไรหลังหักภาษี

ตอบ: หากถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 10% จะได้รับเงินจริง 9,000 บาท โดยอาจมีภาษีที่ต้องคำนวณเพิ่มเติมหรือเครดิตภาษีได้ตามเงื่อนไข


6.ต้องถือหุ้นนานแค่ไหนถึงจะได้รับเงินปันผล

ตอบ: ไม่มีขั้นต่ำ แต่หากซื้อหุ้นก่อนวัน XD (อย่างช้าวันทำการก่อนวัน XD) ก็มีสิทธิรับปันผลรอบนั้น แม้จะขายในวัน XD ก็ตาม

 

About Author

รับวันใช้งานฟรี 30 วัน
เมื่อสมัครทดลองใช้ FlowAccount วันนี้
สมัครเลย